Budowa strzelnicy zamkniętej: przepisy, technologie, etapy

Jak przebiega budowa strzelnicy zamkniętej krok po kroku?

Budowa strzelnicy zamkniętej obejmuje wybór technologii i lokalizacji, projekt hali strzelań z zapleczem, wykonanie przegród kuloodpornych i instalacji, a na końcu zatwierdzenie regulaminu. Poniższa kolejność porządkuje te etapy, a dalsze sekcje opisują każdy z nich.

1. Wybór wariantu: adaptacja istniejącego budynku, nowy budynek albo strzelnica modułowa. Przy najmie budynku zapis o prowadzeniu strzelnicy powinien znaleźć się w umowie najmu.
2. Sprawdzenie lokalizacji: ograniczenia z przepisów o ochronie środowiska (m.in. zakaz lokalizacji strzelnic w parkach narodowych i rezerwatach) oraz dopuszczalny hałas w otoczeniu.
3. Projekt technologiczny: hala strzelań ze strefą celów i stałymi stanowiskami strzeleckimi, zaplecze techniczne, wentylacja, klimatyzacja i oświetlenie.
4. Konstrukcja: ściany, strop, podłoga i kulochwyt dobrane do energii amunicji, która będzie używana na strzelnicy.
5. Magazyn broni lub urządzenia do jej przechowywania oraz miejsce ładowania i rozładowywania broni.
6. Regulamin strzelnicy zatwierdzony decyzją administracyjną, prowadzący strzelanie i książka rejestru pobytu.

Jakie przepisy regulują budowę strzelnicy zamkniętej?

Podstawą jest ustawa z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji: strzelnica ma być zlokalizowana, zbudowana i zorganizowana tak, żeby wykluczyć wydostanie się pocisku poza jej obręb przy strzelaniu zgodnym z regulaminem. Broń palną w celach szkoleniowych i sportowych można używać tylko na strzelnicach. Zasady bezpieczeństwa określa regulamin oparty na rozporządzeniu MSWiA z 15 marca 2000 r. w sprawie wzorcowego regulaminu strzelnic (Dz.U. nr 18, poz. 234).

Szczegółowe warunki techniczne zawierają dwa rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 848 i 919), wydane do Prawa budowlanego, co omawia artykuł Przeglądu Pożarniczego o przepisach na strzelnicach. Dotyczą one strzelnic krytych i odkrytych Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa i określają m.in. wymagania dla ścian i stropów, wysokości pomieszczeń hali strzelań, wentylacji, klimatyzacji i oświetlenia. W sprawie usytuowania na działce odsyłają do warunków technicznych dla budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225).

Inwestor cywilny nie jest adresatem rozporządzeń dla służb, ale definicje i lista wymagań z tych aktów pokazują, które elementy strzelnicy krytej projektant powinien rozważyć. Obowiązki z ustawy o broni i amunicji oraz wzorcowego regulaminu dotyczą natomiast każdej strzelnicy.

Czy strzelnica zamknięta musi spełniać wymogi ochrony środowiska?

Tak, częściowo: rozporządzenie Ministra Środowiska z 4 kwietnia 2000 r. (Dz.U. Nr 27, poz. 341) zawiera wymagania wspólne dla wszystkich strzelnic oraz takie, które dotyczą tylko obiektów niebędących budynkiem. Tekst rozporządzenia przytacza materiał GSS o budowie strzelnicy; przed złożeniem dokumentów sprawdź aktualne brzmienie przepisów.

• Każda strzelnica, także w budynku: nie lokalizuje się jej w parkach narodowych ani rezerwatach, hałas przenikający do środowiska nie może przekraczać dopuszczalnych poziomów, a na strzelnicy wyznacza się i wyposaża miejsca gromadzenia odpadów.
• Strzelnica poza budynkiem z bronią palną: nie lokalizuje się jej tam, gdzie zwierciadło wód gruntowych jest płycej niż 1 m, ani na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, szpitale, domy pomocy społecznej, budynki dla dzieci i młodzieży, cele uzdrowiskowe i rekreacyjno-wypoczynkowe.
• Strzelnica poza budynkiem z amunicją ołowianą: wierzchnią warstwę ziemi oczyszcza się z pocisków co najmniej co 3, 5 lub 7 lat, zależnie od głębokości wód gruntowych, a odczyn gleby utrzymuje się w przedziale pH 6,5-8,5.
• Wyłączenia: rozporządzenie nie dotyczy strzelnic Sił Zbrojnych, Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Służby Więziennej.

Z tego zestawienia wynika, że wymagania dotyczące gleby, wód gruntowych i sąsiedztwa zabudowy obciążają przede wszystkim strzelnice otwarte. Spotykane w poradnikach stwierdzenie, że strzelnicy zamkniętej przepisy środowiskowe w ogóle nie dotyczą, jest uproszczeniem, bo przepisy o hałasie, odpadach i obszarach chronionych obejmują każdą strzelnicę. Procedurę środowiskową opisuje osobny tekst: czy budowa strzelnicy wymaga decyzji środowiskowej.

Z jakich części składa się strzelnica zamknięta?

Strzelnica kryta w rozumieniu rozporządzenia z 2022 r. to hala strzelań zamknięta stropem, ścianami i podłogą zabezpieczonymi przed przebiciem pociskami i przed rykoszetami oraz zaplecze techniczne do obsługi szkolenia. W hali strzelań wyznacza się strefę celów i stałe stanowiska strzeleckie.

W magazynie broni okna zabezpiecza się tak, żeby miały zwiększoną odporność na włamanie i nie dało się ich otworzyć, a drzwi co najmniej plombuje się lub wyposaża we wskaźnik wejścia osób nieuprawnionych. Szersze omówienie zebrano w tekście o tym, jakie są wymogi dla strzelnicy zamkniętej.

Z czego budować ściany i kulochwyt strzelnicy zamkniętej?

Ściany, strop i podłoga strzelnicy zamkniętej muszą zatrzymać także pocisk wystrzelony nieprawidłowo, a nie tylko ten, który trafi w kulochwyt. Materiał i grubość przegród dobiera projektant do energii amunicji, która ma być używana, dlatego nie ma jednej grubości ścian dobrej dla każdej strzelnicy.

Skalę materiałów pokazuje dyskusja o technologii budowy strzelnicy krytej na Forum-bron.pl z 2020 r. Inwestor planujący dwie osie po 25 m, po 5 stanowisk każda, przy ścianach z co najmniej 20 cm betonu wyliczył ponad 500 m³ betonu w konstrukcji wylewanej. Inny uczestnik policzył, że 1 m² stali o grubości 1 cm waży 76 kg, więc obłożenie dwóch ścian o długości 25 m i wysokości 2 m daje 7,6 tony stali na jeden tor.

W tej dyskusji pojawiły się następujące rozwiązania:

• Beton wylewany: inwestor uznał konstrukcję wylewaną za bezpieczniejszą, ale jej koszt wyszedł wysoki.
• Ściana stalowa z wypełnieniem: dwie blachy z warstwą wypełniacza; granulat z opon skrytykowano jako ryzyko pożarowe, w zamian rozważano piasek.
• Piasek, np. w workach: według jednego z uczestników tani, dobrze zatrzymuje pociski i nie rykoszetuje; inwestor odrzucił worki jako mało trwałe.
• Bloki betonowe ok. 60 cm grubości, które można rozebrać lub przestawić.
• Adaptacja budynku murowanego lub z prefabrykatów betonowych: według jednego z uczestników najtańszy wariant.

To opinie uczestników forum, a nie wymagania przepisów ani wyniki badań; jeden z rozmówców wprost odradzał budowę metodą gospodarczą bez wiedzy specjalisty. Kulochwyt i ściana za nim to odrębna konstrukcja od ścian bocznych. Do wstępnego przeliczenia objętości betonu w ścianach o znanych wymiarach służy kalkulator dołączony do tego artykułu.

Modułowa strzelnica zamknięta: jak działa i ile trwa budowa?

Modułowa strzelnica zamknięta powstaje ze stalowych modułów dostarczanych na miejsce i skręcanych ze sobą na utwardzonym podłożu, a zmontowany obiekt nie jest trwale związany z gruntem. Według opisu modułowych strzelnic taktycznych MoST-5 i MoST-10 cała realizacja, od złożenia zamówienia do oddania strzelnicy do eksploatacji, trwa od 180 do 360 dni, zależnie od wielkości obiektu.

Producent deklaruje możliwość demontażu i ponownego montażu strzelnicy w nowej lokalizacji oraz zmiany jej długości w dowolnym momencie eksploatacji. Strzelnice MoST-5 i MoST-10 mają certyfikat zgodności wydany przez Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia. Przy innych systemach modułowych zakres certyfikacji trzeba sprawdzić osobno.

Liczba i rozmieszczenie modułów zależą od zapotrzebowania, a jedynym wymogiem montażowym jest utwardzone, wypoziomowane podłoże. Brak trwałego związania z gruntem ma znaczenie w świetle przepisów budowlanych, ale to, czy konkretny obiekt wymaga pozwolenia na budowę, trzeba ustalić z organem administracji architektoniczno-budowlanej przed zamówieniem.

Jak rozwiązać wentylację i hałas w strzelnicy zamkniętej?

Wentylacja i klimatyzacja hali strzelań należą do wymagań, które rozporządzenie z 2022 r. dla strzelnic krytych służb określa obok ścian, stropów i oświetlenia. W zamkniętej hali produkty spalania prochu i ołów nie rozpraszają się jak na otwartym terenie, dlatego system wentylacji projektuje się razem z układem stanowisk i kulochwytów.

Producent strzelnic MoST deklaruje wentylację eliminującą stężenia ołowiu do granicy oznaczalności, klimatyzację utrzymującą temperaturę przez cały rok, brak emisji pyłów do otoczenia i niski poziom hałasu. Te parametry pokazują, co powinien zapewnić system wentylacji, ale dotyczą konkretnego produktu, a nie każdej strzelnicy. Więcej o doborze instalacji w tekście o tym, jak działa wentylacja strzelnicy krytej.

Hałas dotyczy także strzelnicy w budynku: dźwięk przenikający do środowiska nie może przekraczać dopuszczalnych poziomów określonych przepisami o ochronie środowiska. Izolację akustyczną planuje się więc już przy wyborze lokalizacji i materiału przegród.

Jakie strzelania można prowadzić w strzelnicy zamkniętej?

W strzelnicy zamkniętej prowadzi się strzelania szkoleniowe, sportowe i rekreacyjne oraz treningi strzeleckie, a w obiektach taktycznych także scenariusze dla służb mundurowych. Zakres zależy od długości osi i od energii pocisków, na którą zaprojektowano przegrody i kulochwyty.

Przykładem możliwości obiektu taktycznego są parametry deklarowane dla strzelnic MoST: amunicja o energii początkowej pocisku do 3600 J, strzelanie ze stałych i ruchomych linii otwarcia ognia oraz strzelanie seriami z broni automatycznej. Scenariusze mogą wykorzystywać tarczociągi, oświetlenie stroboskopowe, sztuczną mgłę i efekty dźwiękowe. Z mobilnymi kulochwytami da się urządzić pomieszczenia typu shoot-house i strzelać w zakresie kąta 180 stopni.

Takie obiekty są przeznaczone zarówno dla służb mundurowych, jak i klientów indywidualnych. Dla strzelnicy komercyjnej oznacza to, że jeden obiekt może obsługiwać kursy, treningi sportowe i strzelanie rekreacyjne, o ile regulamin i konstrukcja dopuszczają dany rodzaj broni.

Jak zalegalizować strzelnicę zamkniętą po budowie?

Strzelnica zamknięta może działać po zatwierdzeniu regulaminu decyzją administracyjną wójta, burmistrza lub prezydenta miasta; regulamin opracowuje właściciel lub zarządca na podstawie wzorcowego regulaminu z 2000 r. W regulaminie określa się warunki korzystania ze strzelnicy, sposób obchodzenia się z bronią i zasady zachowania osób na jej terenie.

Według poradnika o otwieraniu strzelnicy zamkniętej decyzja zapada w trybie administracyjnym, więc odpowiedź powinna przyjść w ciągu 30 dni. Autor uważa, że przy załączeniu wzorcowego regulaminu nie ma podstaw do odmowy, a żądanie dodatkowych atestów czy pozwoleń jest niezgodne z przepisami i uzasadnia odwołanie. To stanowisko poradnika, a nie rozstrzygnięcie organu, więc wymagania lokalnego urzędu najlepiej ustalić przed złożeniem wniosku.

Ten sam poradnik wskazuje, że właściciel strzelnicy nie potrzebuje szczególnych uprawnień, jeśli zatrudnia wykwalifikowanych instruktorów do prowadzenia strzelań. Podmiot prowadzący strzelnicę, na której klienci strzelają bez pozwolenia na broń, powinien mieć świadectwo broni, czyli pozwolenie na broń na okaziciela. Prowadzący strzelanie to osoba przeszkolona w prowadzeniu strzelania i udzielaniu pomocy medycznej; odpowiada za bezpieczeństwo użytkowników i prowadzi książkę rejestru pobytu.

Od czego zależy koszt budowy strzelnicy zamkniętej?

Koszt budowy strzelnicy zamkniętej zależy przede wszystkim od technologii przegród kuloodpornych, liczby i długości osi, wybranego wariantu (adaptacja, nowy budynek, moduły) oraz zakresu instalacji i wyposażenia.

• Materiał i grubość przegród: w przykładzie z forum ponad 500 m³ betonu albo 7,6 t stali na jeden tor 25 m.
• Skala obiektu: liczba osi i stanowisk oraz ich długość; od wielkości obiektu zależy też czas realizacji strzelnicy modułowej.
• Wariant inwestycji: adaptację istniejącego budynku uczestnicy dyskusji wskazywali jako najtańszą.
• Instalacje: wentylacja, klimatyzacja i oświetlenie hali strzelań.
• Wyposażenie: tarczociągi, ruchome linie otwarcia ognia, mobilne kulochwyty.
• Zaplecze: punkt amunicyjny, punkt pierwszej pomocy, magazyn broni z systemem sygnalizacji włamania.

Jedyna cena jednostkowa z tej dyskusji pochodzi z 2020 r. (beton B25 szacowany przez uczestnika na średnio 400 zł za m³) i nie nadaje się do dzisiejszego kosztorysu. Wycenę trzeba oprzeć na projekcie i aktualnych ofertach wykonawców; kosztom poświęcony jest osobny tekst o tym, ile kosztuje budowa strzelnicy.

Jakich błędów unikać przy budowie strzelnicy zamkniętej?

Najczęstsze błędy przy budowie strzelnicy zamkniętej wynikają z oszczędzania na przegrodach i pomijania formalności. Pocisk, który przebije ścianę lub strop, zagraża życiu osób poza halą, dlatego odporności przegród nie ocenia się na podstawie własnych prób strzeleckich.

• Wypełnianie przegród materiałem palnym, np. granulatem z opon.
• Zabezpieczenie tylko kulochwytu: ściany boczne, strop i podłoga też muszą zatrzymać pocisk wystrzelony nieprawidłowo.
• Budowa metodą gospodarczą bez projektanta strzelnic.
• Najem budynku bez zapisu w umowie, że będzie tam działać strzelnica.
• Założenie, że przepisy środowiskowe nie dotyczą strzelnicy w budynku, mimo wymagań dotyczących hałasu, odpadów i obszarów chronionych.
• Brak miejsca do ładowania i rozładowywania broni ze skrzynią z piaskiem oznaczoną „TU KIERUJ BROŃ”.
• Zamówienie strzelnicy modułowej bez wcześniejszego ustalenia z urzędem wymagań budowlanych dla danej działki.