Obowiązki obserwatora na strzelnicy wojskowej: zadania

Co robi obserwator na strzelnicy wojskowej?

Obserwator to żołnierz prowadzący obserwację w wyznaczonym pasie lub sektorze, który o ważniejszych spostrzeżeniach melduje niezwłocznie swojemu dowódcy. Na strzelnicy wojskowej jego sektor obejmuje zwykle rejon celów, przedpole i strzelających, a meldunki trafiają do kierownika strzelania.

Według hasła Obserwator (wojsko) w Wikipedii zadanie obserwatora może obejmować śledzenie ruchu i działania wojsk własnych, sygnałów przełożonego oraz skutków działania własnych środków ogniowych. Obserwatora, któremu zlecono alarmowanie o grożącym nagłym niebezpieczeństwie, nazywa się obserwatorem alarmowym. Na strzelnicy wojskowej obie role często się łączą: obserwator pilnuje bezpieczeństwa i jednocześnie może wskazywać trafienia, jeśli dostał takie zadanie.

Co dowódca określa w zadaniu dla obserwatora?

W zadaniu dla obserwatora dowódca powinien określić pięć elementów. Na strzelnicy wojskowej oznaczają one w praktyce:

• stanowisko: miejsce, z którego obserwator widzi cały przydzielony rejon,
• dozory: wyraźne punkty w terenie, względem których obserwator wskazuje kierunek i miejsce zdarzenia,
• sektor obserwacji: granice obszaru, za który odpowiada,
• sposób meldowania spostrzeżeń: głosem, przez radio, sygnałem lub chorągiewką,
• miejsce dowódcy: gdzie jest kierownik strzelania i jak do niego dotrzeć, gdy łączność zawiedzie.

Czy obserwator może opuścić stanowisko?

O zejściu obserwatora ze stanowiska decyduje przełożony, który je wyznaczył. Wynika to z konstrukcji zadania: stanowisko i sektor przydziela dowódca, więc samowolna zmiana miejsca zostawia część rejonu strzelania bez nadzoru. Jeśli regulamin strzelnicy zawiera osobny zapis na ten temat, ma on pierwszeństwo.

Jakie obowiązki ma obserwator przed rozpoczęciem strzelania?

Przed pierwszą zmianą obserwator przyjmuje zadanie, zajmuje stanowisko, sprawdza swój sektor i potwierdza łączność z kierownikiem strzelania. Strzelanie nie powinno się zacząć, dopóki obserwator nie potwierdzi, że w jego sektorze nie ma osób, sprzętu ani zwierząt. Przed rozpoczęciem strzelania obserwator na strzelnicy wojskowej powinien:

• znać granice swojego sektora i wyznaczonego pasa ognia strzelnicy,
• wiedzieć, gdzie są schrony, wieże i dozory, bo do nich nie wolno strzelać,
• osobiście sprawdzić wzrokiem sektor, zamiast polegać na meldunku z sąsiedniego stanowiska,
• mieć sprawny środek łączności i ustalony sposób meldowania,
• znać sygnały zakazu strzelania: białą chorągiew w dzień i białe światło w nocy,
• mieć przyrządy obserwacyjne i środki sygnalizacji, jeśli przewiduje je zadanie,
• mieć założone ochronniki słuchu, które osoby funkcyjne zdejmują dopiero po zakończeniu strzelania.

Szerszy zestaw zasad dla wszystkich obecnych na obiekcie opisuje artykuł o BHP na strzelnicy wojskowej.

Kiedy obserwator melduje o przerwaniu strzelania?

Obserwator melduje natychmiast o każdej sytuacji, w której strzelanie przerywa się na komendę kierownika strzelania lub samodzielnie. Według zasad bezpieczeństwa w szkoleniu ogniowym należą do nich m.in. pojawienie się ludzi, sprzętu i zwierząt przed strzelającymi, padanie pocisków poza wyznaczone pasy ognia i powstanie pożaru. Te same zasady stawiają bezpieczeństwo ponad cele szkolenia.

Spóźniony meldunek może skończyć się postrzałem osoby, która weszła w rejon ognia. Dlatego obserwator nie czeka, aż sytuacja się wyjaśni: zgłasza możliwe zagrożenie od razu, a decyzję o przerwaniu lub wznowieniu ognia podejmuje kierownik strzelania.

Jakie sygnały i komendy musi znać obserwator?

Obserwator musi znać sygnały zakazu strzelania oraz komendy, którymi kierownik strzelania kończy strzelanie, bo na ich podstawie ocenia, czy rejon ognia jest jeszcze aktywny. Strzelać nie wolno, gdy na stanowisku dowodzenia kierownika strzelania lub na schronie, w którym przebywają ludzie, jest podniesiona biała chorągiew albo zapalone białe światło, a także po utracie łączności między kierownikiem strzelania a schronami.

Przykładowy porządek komend końcowych zawiera Regulamin oddziałów wart cywilnych wprowadzony decyzją nr 309/MON. Akt ten utracił moc, ale dobrze pokazuje schemat: kierownik strzelania podaje kolejno „Przerwij ogień”, „Rozładuj”, „Do przejrzenia broń”, a po przeglądzie broni i dojściu strzelających do linii wyjściowej „Koniec strzelania”. Dopiero wtedy strzelający i osoby funkcyjne zdejmują ochronniki słuchu.

Dla obserwatora wynika z tego prosta zasada: dopóki nie padnie komenda kończąca, traktuje rejon ognia jak aktywny i nie przestaje obserwować sektora. Aktualną listę komend i sygnałów zawiera regulamin strzelnicy, na której odbywa się strzelanie.

Kto jeszcze pełni funkcje na strzelnicy wojskowej i za co odpowiada?

Obserwator jest jedną z kilku osób funkcyjnych na strzelnicy wojskowej: decyzje o otwarciu, przerwaniu i zakończeniu ognia należą do kierownika strzelania, a obserwator dostarcza mu informacji. Podział zadań w przytoczonym regulaminie wart cywilnych wygląda następująco:

W tym regulaminie odbiór amunicji i łusek należy do amunicyjnego. Jeśli obserwatorowi zlecono także wydawanie amunicji lub ewidencję łusek i niewypałów, wynika to z decyzji kierownika strzelania, a nie z samej funkcji obserwatora. Więcej o roli osoby kierującej strzelaniem w artykule o tym, czy na strzelnicy musi być prowadzący strzelanie.

Co obserwator kontroluje w trakcie strzelania?

W trakcie strzelania obserwator śledzi swój sektor, zachowanie strzelających i ich sygnały, a jeśli ma takie zadanie, także skutki ognia na tarczach. Nie rozstrzyga sam, czy strzelanie kontynuować: przekazuje fakty kierownikowi strzelania.

Zacięcia i niesprawność broni

Strzelający zgłasza zacięcie sygnałem, który obserwator musi zauważyć i przekazać. W regulaminie wart cywilnych strzelający sam usuwa uszkodzenie broni lub amunicji i prowadzi dalej ogień, a gdy nie może tego zrobić, podnosi rękę i melduje „Zacięcie”. Na innych strzelnicach sposób postępowania może być inny, dlatego obowiązuje regulamin danego obiektu i polecenie kierownika strzelania.

Strzelania z broni technicznie niesprawnej oraz amunicją niesprawną lub niezgodną z typem broni nie wolno prowadzić. Typowe przyczyny i objawy usterek opisuje artykuł o zagrożeniach związanych z awariami broni na strzelnicy.

Trafienia, wyniki i technika strzelających

Gdy obserwator wskazuje trafienia, musi znać warunki ćwiczenia z programu strzelań, bo to one decydują o ocenie. Przykład z regulaminu wart cywilnych: cele nr 1 i 2 na 40-50 m, cel nr 3 na 20-25 m, figury TS-10 ukazujące się na 10 sekund, 5 nabojów, ogień pojedynczy, ocena „wykonał” za trafienie dwóch celów.

Jeśli kierownik strzelania zlecił obserwatorowi ocenę techniki, obserwator zwraca uwagę na chwiejną postawę, nieprawidłowy chwyt broni czy zbyt szybkie oddawanie strzałów i odnotowuje je w meldunku. Takie uwagi pomagają w omówieniu strzelania, ale formalny wynik wystawia się według warunków programu, nie według wrażenia obserwatora.

Jak obserwator pracuje podczas strzelań nocnych?

W nocy obserwator zajmuje stanowisko tak, by nadzorowane obiekty były widoczne na tle horyzontu. Szczególnie pilnuje sygnałów świetlnych: białe światło na stanowisku kierownika strzelania lub na schronie oznacza zakaz strzelania.

Po strzelaniu nocnym przegląd broni wymaga oświetlenia komory nabojowej i magazynka, co przewiduje przytoczony regulamin. Obserwator powinien wcześniej wiedzieć, jakie światła będą używane w rejonie strzelnicy, żeby nie pomylić latarki przy przeglądzie z sygnałem alarmowym.

Jakie są podstawowe zasady bezpieczeństwa na strzelnicy?

Pięć podstawowych zasad bezpieczeństwa na strzelnicy to: traktuj każdą broń jak załadowaną, kieruj ją tylko w wyznaczone miejsce, trzymaj palec poza spustem, używaj ochronników słuchu i okularów, wykonuj polecenia prowadzącego. Tak formułują je zasady bezpieczeństwa strzelnicy ZKS Warszawa, które obowiązują każdego uczestnika, także osoby nadzorujące.

1. Każdą broń traktuje się jak załadowaną i nie celuje się nią w ludzi, nawet gdy wydaje się pusta.
2. Broń kieruje się tylko w stronę tarczy lub osi strzeleckiej, nie w bok, w sufit ani w ziemię.
3. Palec pozostaje poza spustem do chwili gotowości do strzału.
4. Ochronniki słuchu i okulary ochronne są obowiązkowe ze względu na hałas i odpryski.
5. Polecenia prowadzącego obowiązują bezwzględnie: po komendzie „STOP” strzelanie przerywa się natychmiast.

Te same zasady obejmują ładowanie broni wyłącznie na stanowisku strzeleckim po zezwoleniu, przenoszenie jej rozładowanej i zabezpieczonej oraz pokazanie pustej lufy po zakończeniu strzelania.

Czego nie wolno robić na strzelnicy?

Na strzelnicy wojskowej nie wolno strzelać poza wyznaczone pasy ognia, do schronów i urządzeń strzelnicy, takich jak wieże i dozory, z niesprawnej broni ani niesprawną amunicją. Zakaz obowiązuje też przy podniesionej białej chorągwi lub zapalonym białym świetle oraz po utracie łączności kierownika strzelania ze schronami. Na każdej strzelnicy zabronione jest przebywanie pod wpływem alkoholu, bieganie i manipulowanie bronią bez zgody prowadzącego. Pełniejszą listę zakazów zawiera artykuł o tym, czego nie wolno robić podczas zajęć na strzelnicy.

Jakich umiejętności wymaga funkcja obserwatora?

Obserwator na strzelnicy wojskowej musi długo utrzymywać uwagę na sektorze, szybko rozpoznawać zagrożenia i zwięźle je meldować. Z zadań opisanych wyżej wynika następujący zestaw umiejętności:

• dobry wzrok i ocena odległości w zmiennym oświetleniu, także w nocy,
• koncentracja przez całą zmianę bez odrywania wzroku od sektora,
• sprawna obsługa lornetki, lunety i środków łączności,
• znajomość regulaminu strzelnicy, sygnałów i warunków ćwiczeń z programu strzelań,
• krótkie, jednoznaczne meldunki ustne i radiowe, z odniesieniem do dozorów,
• spokój i dyscyplina: meldowanie faktów bez komentarzy i bez opóźnień.

Długa obserwacja w ochronnikach słuchu i wyposażeniu ochronnym męczy, a zmęczenie obniża czujność. Jeśli obserwator czuje, że traci koncentrację, melduje o tym przełożonemu, który decyduje o jego zmianie.