Budowa strzelnicy przepisy: pozwolenia, lokalizacja, normy

Budowę strzelnicy w Polsce regulują ustawa o broni i amunicji, Prawo budowlane i rozporządzenie Ministra Środowiska z 4 kwietnia 2000 r. o wymaganiach ochrony środowiska, a strzelnice Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa dodatkowo dwa rozporządzenia MSWiA z 2022 r. Strzelnica kryta jest obiektem budowlanym i przechodzi procedurę budowlaną, natomiast strzelnica otwarta na wałach ziemnych według stanowiska ministerstwa co do zasady nie podlega Prawu budowlanemu, dopóki nie stawia się na niej obiektów budowlanych, np. wiaty. Strzelnicy cywilnej nie lokalizuje się w parku narodowym ani w rezerwacie, a strzelnicy otwartej z bronią palną także tam, gdzie woda gruntowa leży płycej niż 1 m, oraz na terenach przeznaczonych m.in. pod zabudowę mieszkaniową.

• Jakie przepisy obowiązują przy budowie strzelnicy?
• Czy strzelnica wymaga pozwolenia na budowę?
• Gdzie nie wolno budować strzelnicy?
• Jakie wymagania środowiskowe musi spełnić strzelnica?
• Jakie warunki techniczne musi spełniać strzelnica kryta?
• Czy można zrobić własną strzelnicę na działce?
• Jak przygotować budowę strzelnicy krok po kroku?
• Najczęstsze błędy przy budowie strzelnicy

Jakie przepisy obowiązują przy budowie strzelnicy?

Przy budowie strzelnicy stosuje się jednocześnie przepisy o broni, przepisy budowlane i przepisy środowiskowe. To, który akt jest decydujący, zależy od tego, czy powstaje strzelnica kryta czy otwarta i kto będzie jej użytkownikiem.

Strzelnicom poświęcony jest rozdział 4 ustawy o broni i amunicji. Na podstawie art. 48 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji Minister Środowiska wydał rozporządzenie w sprawie wymagań ochrony środowiska dotyczących budowy i użytkowania strzelnic. Akt nie obejmuje strzelnic Sił Zbrojnych, Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Służby Więziennej, więc dotyczy pozostałych strzelnic, m.in. sportowych, klubowych i komercyjnych.

W maju 2022 r. weszły w życie dwa rozporządzenia MSWiA (Dz.U. 2022 poz. 848 i poz. 919) określające warunki techniczne strzelnic krytych i odkrytych Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa oraz ich usytuowanie. Jak wyjaśnia artykuł Przepisy na strzelnicach w Przeglądzie Pożarniczym, są to akty wykonawcze do Prawa budowlanego, które zdefiniowały pojęcia strzelnicy krytej i odkrytej.

Czy strzelnica wymaga pozwolenia na budowę?

Strzelnica kryta, czyli hala strzelań z zapleczem, jest obiektem budowlanym i wymaga projektu oraz pozwolenia na budowę albo zgłoszenia zgodnie z Prawem budowlanym. Strzelnica otwarta urządzona na naturalnym lub usypanym kulochwycie ziemnym co do zasady nie podlega Prawu budowlanemu, ale ten wniosek wynika ze stanowisk ministerstwa i orzecznictwa, a nie wprost z przepisu.

Rodzaj obiektu przesądza o procedurze. Strzelnica może mieć formę wiaty otwartej, zamkniętej hali lub wielofunkcyjnego obiektu sportowego. Mała hala treningowa to inna skala wymagań niż obiekt z widownią, zapleczem socjalnym i parkingiem, przy którym rosną wymagania przeciwpożarowe i dotyczące dostępności. Kwalifikację obiektu i tryb (pozwolenie czy zgłoszenie) potwierdza projektant dla konkretnej koncepcji.

Strzelnica otwarta a Prawo budowlane

Ministerstwo Rozwoju i Technologii pismem z 11 stycznia 2024 r. (DAB-II.710.153.2023) potwierdziło swoje wcześniejsze stanowisko z 7 sierpnia 2020 r. (DAB-II.054.16.2020), że strzelnice typu otwartego co do zasady nie podlegają Prawu budowlanemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 17 kwietnia 2024 r. (II SA/Kr 1532/23) w sprawie strzelnicy w Zimnodole wskazał, że strzelnice otwarte mogą, ale nie muszą podlegać Prawu budowlanemu, i uchylił postanowienia nadzoru budowlanego, który uznał pryzmy ziemi za obiekt budowlany. Oba rozstrzygnięcia opisuje opracowanie o uwarunkowaniach prawnych organizacji strzelnic w Polsce (stan prawny na 2024 r.).

Ta sama sprawa pokazuje, że organy nadzoru budowlanego potrafią ocenić wały ziemne inaczej niż ministerstwo, a podejście lokalnych władz bywa różne. Przed rozpoczęciem prac ziemnych warto więc uzyskać stanowisko właściwego organu na piśmie.

Kiedy strzelnica otwarta potrzebuje pozwolenia na budowę

Strzelnica otwarta przechodzi procedurę budowlaną, gdy oprócz wałów ziemnych powstają na niej obiekty budowlane, np. wiata nad stanowiskami strzeleckimi. To wariant najbardziej pracochłonny formalnie, ale projekt budowlany daje najmocniejszą podstawę przy zatwierdzaniu strzelnicy przez władze.

Gdzie nie wolno budować strzelnicy?

Strzelnicy nie lokalizuje się w parkach narodowych i rezerwatach, a strzelnicy otwartej także na gruncie z wodą gruntową płycej niż 1 m. Strzelnica otwarta z bronią palną nie może też powstać na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, szpitale i domy pomocy społecznej, budynki związane ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży oraz na cele uzdrowiskowe i rekreacyjno-wypoczynkowe.

Zakazy wynikają z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska i różnią się w zależności od typu strzelnicy:

Przeznaczenie terenu wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dlatego sprawdzenie planu to pierwszy krok przed zakupem lub dzierżawą działki. Głębokość zwierciadła wód gruntowych potwierdza badanie gruntu. Brak zakazu w tabeli nie zwalnia z wymagań dotyczących hałasu, odpadów i bezpieczeństwa.

Ile metrów od zabudowań musi być strzelnica?

Przepisy nie podają jednej minimalnej odległości strzelnicy od budynków. Według poradnika o odległości strzelnicy od zabudowań wymagany dystans zależy od typu obiektu, kalibru broni, zabezpieczeń balistycznych i ukształtowania terenu, a orientacyjne wartości stosowane w praktyce projektowej to od około 150 m dla strzelnicy krytej do 500 m i więcej dla otwartej strzelnicy karabinowej. To wartości praktyczne, nie normy prawne: wiążą zakazy lokalizacji i dopuszczalne poziomy hałasu. Więcej na ten temat piszemy w tekście o odległości strzelnicy od zabudowań.

Jakie wymagania środowiskowe musi spełnić strzelnica?

Strzelnica musi być zlokalizowana tak, by chronić otoczenie przed hałasem, mieć wyznaczone i wyposażone miejsca gromadzenia odpadów, a strzelnica otwarta używająca pocisków ołowianych musi okresowo oczyszczać wierzchnią warstwę ziemi z pocisków. Obowiązki te wynikają z § 3-5 rozporządzenia Ministra Środowiska z 2000 r.

• Hałas. Hałas przenikający do środowiska podczas użytkowania strzelnicy nie może powodować przekroczenia dopuszczalnych poziomów określonych w przepisach o ochronie środowiska. Opinię akustyka najlepiej mieć przed złożeniem dokumentacji, bo zmiany w gotowym projekcie są trudniejsze.
• Odpady. Na strzelnicy wyznacza się i odpowiednio wyposaża miejsca gromadzenia odpadów zgodnie z przepisami o odpadach.
• Ołów. Na strzelnicy otwartej z amunicją z pociskami ołowianymi wierzchnią warstwę ziemi trzeba okresowo oczyszczać z pocisków, a minimalną częstotliwość i sposób oczyszczania określa § 5 rozporządzenia.

Osobną kwestią jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Omawiamy ją w artykule czy budowa strzelnicy wymaga decyzji środowiskowej.

Jakie warunki techniczne musi spełniać strzelnica kryta?

Szczegółowe warunki techniczne strzelnicy krytej określa rozporządzenie MSWiA z 31 marca 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 848), obowiązujące od 5 maja 2022 r., ale formalnie dotyczy ono tylko strzelnic Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa. Inwestor cywilny może traktować je jako punkt odniesienia przy projektowaniu, choć z zakresu aktu wynika, że nie stosuje się go wprost do strzelnic sportowych czy komercyjnych.

Według rozporządzenia, omówionego w artykule Inżyniera Budownictwa o strzelnicach krytych i odkrytych, strzelnica kryta to obiekt budowlany lub jego część przeznaczony do szkolenia w strzelaniu z broni palnej. Składa się z dwóch części:

• hali strzelań zamkniętej stropem, ścianami i podłogą zabezpieczonymi przed przebiciem pociskami i powstawaniem rykoszetów, z wyznaczoną strefą celów i stałymi stanowiskami strzeleckimi,
• zaplecza technicznego z punktem pierwszej pomocy, punktem amunicyjnym i ogólnodostępnymi ustępami.

Rozporządzenie reguluje też ściany i stropy, wysokość pomieszczeń hali strzelań, wentylację i klimatyzację oraz oświetlenie. W kwestii usytuowania strzelnicy na działce odsyła do przepisów dotyczących budynków z rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Osłony balistyczne, akustyka i wentylacja hali

Przebicie osłony lub rykoszet zagraża życiu osób w hali i poza nią, dlatego ściany, strop i podłogę zabezpiecza się pod najsilniejszą broń, jaka będzie używana. Strzelnica z bronią długą potrzebuje mocniejszych osłon niż strzelnica pistoletowa. Grubość płyt, rodzaj paneli pochłaniających energię, izolację akustyczną ścian zewnętrznych i wydajność wentylacji określa projektant w obliczeniach dla konkretnego obiektu.

Czy można zrobić własną strzelnicę na działce?

Tak, strzelnicę można założyć na własnej lub dzierżawionej działce, do użytku prywatnego albo komercyjnego, jeśli teren spełnia wymagania lokalizacyjne, a regulamin strzelnicy zostanie zatwierdzony przez organ samorządu. Zakres formalności zależy przede wszystkim od ukształtowania terenu.

W materiale o zakładaniu strzelnicy na własnej działce wyróżniono trzy sytuacje:

1. Działka z naturalnym kulochwytem, np. zboczem wzniesienia, bez prac ziemnych. Teoretycznie wystarcza zatwierdzenie regulaminu przez organ administracji samorządowej.
2. Działka płaska, na której kulochwyt trzeba usypać w ramach prac ziemnych.
3. Działka z pracami ziemnymi i obiektami budowlanymi, np. wiatą, realizowanymi na podstawie pozwolenia na budowę. To wariant najtrudniejszy, ale daje solidne podstawy do zatwierdzenia strzelnicy przez władze.

W praktyce wiele zależy od podejścia lokalnych władz. Gmina może oczekiwać dopuszczenia strzelnicy do użytkowania, choć według autora materiału nigdzie nie określono, kto i na podstawie jakich przepisów miałby je wydawać. Jak przygotować dokument i kto go zatwierdza, opisujemy w tekście o regulaminie strzelnicy.

Jak przygotować budowę strzelnicy krok po kroku?

Przygotowanie zaczyna się od wyboru typu strzelnicy i sprawdzenia działki, a kończy na zatwierdzeniu regulaminu. Taka kolejność zmniejsza ryzyko, że projekt trzeba będzie zmieniać po złożeniu dokumentów.

1. Określ typ strzelnicy: kryta czy otwarta, broń palna czy pneumatyczna, krótka czy długa. Od tego zależą zakazy lokalizacji i tryb budowlany.
2. Sprawdź przeznaczenie działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz to, czy nie leży w parku narodowym, rezerwacie lub strefie ochrony konserwatorskiej.
3. Zbadaj głębokość wód gruntowych (dla strzelnicy otwartej nie mniej niż 1 m) i warunki gruntowe pod ewentualne fundamenty.
4. Zleć analizę akustyczną pod kątem dopuszczalnych poziomów hałasu na sąsiednich terenach.
5. Ustal z projektantem, czy powstaną obiekty budowlane, i wybierz tryb: pozwolenie na budowę albo zgłoszenie. Przy strzelnicy otwartej bez obiektów budowlanych potwierdź stanowisko organu przed pracami ziemnymi.
6. Zaplanuj miejsca gromadzenia odpadów, a przy amunicji ołowianej na strzelnicy otwartej także harmonogram oczyszczania gruntu z pocisków.
7. Przy budowie na podstawie pozwolenia dopełnij formalności z nadzorem budowlanym: zawiadomienia o rozpoczęciu robót i formalności przed przystąpieniem do użytkowania.
8. Przygotuj regulamin strzelnicy i złóż go do zatwierdzenia właściwemu organowi samorządu.

Od czego zależy zakres prac i budżet strzelnicy

Największy wpływ na zakres prac ma rodzaj obiektu: strzelnica z naturalnym kulochwytem wymaga najmniej robót, usypanie wałów na płaskiej działce oznacza prace ziemne, a hala lub wiata to pełny proces budowlany. Przy strzelnicy krytej zakres zwiększają osłony balistyczne ścian i stropu, izolacja akustyczna i wentylacja, a także dokumentacja: projekt oraz ekspertyzy, w tym akustyczna i przeciwpożarowa. Dodatkowe roboty mogą wyniknąć ze słabego gruntu pod fundamentami. Kwoty omawiamy osobno w artykule o koszcie budowy strzelnicy.

Najczęstsze błędy przy budowie strzelnicy

Najwięcej problemów powodują wybór działki bez sprawdzenia zakazów lokalizacji i założenie, że strzelnica otwarta nie wymaga żadnych formalności.

• Pominięcie przepisów środowiskowych przy strzelnicy otwartej: nawet gdy Prawo budowlane nie ma zastosowania, obowiązują zakazy lokalizacji, limity hałasu, zasady dotyczące odpadów i pocisków ołowianych oraz regulamin.
• Kupno lub dzierżawa działki przed sprawdzeniem planu miejscowego i głębokości wód gruntowych.
• Postawienie wiaty lub zadaszenia stanowisk bez sprawdzenia, czy wymaga to pozwolenia na budowę.
• Odkładanie analizy hałasu do czasu skarg sąsiadów, gdy zmiana układu osi strzelań lub dodatkowe ekrany są już trudne do wprowadzenia.
• Projektowanie hali bez wczesnego uzgodnienia dróg ewakuacyjnych i instalacji przeciwpożarowych z rzeczoznawcą, co przy odbiorze może wymusić poprawki.
• Przyjmowanie parametrów z rozporządzeń dla strzelnic Policji jako obowiązkowych lub wystarczających bez weryfikacji przez projektanta.