Budowa strzelnicy otwartej: przepisy, teren, kulochwyty

Budowa strzelnicy otwartej w Polsce co do zasady nie wymaga pozwolenia na budowę, gdy obiekt powstaje przez ukształtowanie terenu (wały ziemne, kulochwyt, przechwyty), ale zawsze wymaga regulaminu strzelnicy zatwierdzonego decyzją wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Teren musi spełniać wymogi środowiskowe: strzelnicy otwartej nie lokalizuje się m.in. w parkach narodowych, rezerwatach, na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową ani tam, gdzie zwierciadło wód gruntowych leży płycej niż 1 m. Te zasady dotyczą stowarzyszeń, klubów i osób prywatnych planujących strzelnicę plenerową, a ponieważ część organów nadzoru budowlanego nadal kwestionuje brak pozwolenia, dokumentację trzeba przygotować starannie.

• Czy strzelnica otwarta wymaga pozwolenia na budowę?
• Co jest potrzebne do otwarcia strzelnicy otwartej?
• Gdzie nie wolno budować strzelnicy otwartej?
• Jaka odległość strzelnicy otwartej od zabudowań?
• Ile terenu potrzeba na strzelnicę otwartą?
• Jak zbudować strzelnicę otwartą?
• Co musi być na strzelnicy otwartej przed pierwszym strzelaniem?
• Od czego zależy koszt budowy strzelnicy otwartej?
• Najczęstsze błędy przy budowie strzelnicy otwartej
• Budowa strzelnicy otwartej krok po kroku

Czy strzelnica otwarta wymaga pozwolenia na budowę?

Strzelnica otwarta powstała przez przesunięcie mas ziemnych co do zasady nie jest obiektem budowlanym, więc nie wymaga projektu budowlanego ani pozwolenia na budowę. Takie stanowisko wielokrotnie zajmowały Główny Urząd Nadzoru Budowlanego oraz ministerstwo odpowiedzialne za budownictwo.

Interpretację GUNB w tej sprawie, pismo wojewódzkiego inspektoratu nadzoru budowlanego i wyjaśnienie Ministerstwa Rozwoju, że istnieją strzelnice niebędące obiektami budowlanymi, publikuje baza dokumentów OmnisArma. Ministerstwo Rozwoju i Technologii w piśmie z 11 stycznia 2024 r. (DAB-II.710.153.2023) potwierdziło swoje stanowisko z 7 sierpnia 2020 r., że strzelnice typu otwartego co do zasady nie podlegają Prawu budowlanemu. Zestawienie takich stanowisk GUNB, ministerstw i sądów zawiera opracowanie dr. Mariusza Miąsko o uwarunkowaniach prawnych strzelnic.

Praktyka urzędów nie jest jednak jednolita. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 27 lutego 2024 r. (II SA/Kr 1532/23) uchylił postanowienia nadzoru budowlanego obu instancji, które uznały pryzmy ziemi na strzelnicy za obiekt budowlany. W uzasadnieniu sąd wskazał, że strzelnice otwarte mogą, ale nie muszą podlegać Prawu budowlanemu, więc o ich statusie decyduje to, co faktycznie powstaje na działce.

Kiedy przy strzelnicy otwartej trzeba analizować Prawo budowlane?

Jeśli oprócz wałów ziemnych na strzelnicy otwartej mają powstać budynki zaplecza lub inne konstrukcje, ich status trzeba ocenić osobno, bo cytowane interpretacje dotyczą strzelnicy ukształtowanej z mas ziemnych. Autor wspomnianego opracowania pisze, że strzelnice z zasady nie wymagają pozwolenia na budowę, poza nielicznymi wyjątkami. Przed złożeniem wniosku opisz więc dokładnie, z jakich elementów składa się obiekt.

Warunki techniczne strzelnic odkrytych wydane w 2022 r. dotyczą służb, a nie strzelnic cywilnych. Dwa rozporządzenia MSWiA z maja 2022 r. (Dz.U. poz. 848 i poz. 919), wydane jako akty wykonawcze do Prawa budowlanego, określają warunki techniczne strzelnic krytych i odkrytych Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa, co opisuje artykuł Przeglądu Pożarniczego o przepisach na strzelnicach. Ten sam artykuł zwraca uwagę, że ustawa o broni i amunicji określa zasady funkcjonowania strzelnic, ale nie definiuje samego pojęcia strzelnicy.

Co jest potrzebne do otwarcia strzelnicy otwartej?

Do otwarcia strzelnicy otwartej potrzebne są: teren, do którego masz prawo, lokalizacja zgodna z wymogami ochrony środowiska, osoba z uprawnieniami prowadzącego strzelanie oraz regulamin strzelnicy zatwierdzony decyzją wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Gdy strzelnica ma udostępniać własną broń, dochodzą wymagania dotyczące broni i jej przechowywania.

Kto zatwierdza regulamin strzelnicy otwartej?

Regulamin strzelnicy zatwierdza w drodze decyzji administracyjnej wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a opracowuje go właściciel lub zarządca strzelnicy na podstawie rozporządzenia MSWiA z 15 marca 2000 r. w sprawie wzorcowego regulaminu strzelnic (Dz.U. Nr 18, poz. 234). Regulamin musi obejmować warunki korzystania ze strzelnicy, sposób obchodzenia się z bronią i sposób zachowania się osób przebywających na strzelnicy. Właściciel może w nim określić dodatkowe warunki bezpieczeństwa, także dla osób towarzyszących.

Według poradnika Pobudka.org o zakładaniu strzelnicy otwartej do wniosku warto dołączyć szkic strzelnicy, dokument potwierdzający prawo do użytkowania terenu i kopię uprawnień prowadzącego strzelanie. Ten sam poradnik podaje, że gdy regulamin jest zgodny z przepisami, wójt nie ma podstawy prawnej, by go nie zatwierdzić, a od decyzji można się odwołać do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni. Serwis OmnisArma podaje, że zatwierdzenie regulaminu kosztuje 10 zł.

Kto może być prowadzącym strzelanie na strzelnicy otwartej?

Prowadzącym strzelanie może być osoba, która odbyła przeszkolenie w zakresie prowadzenia strzelania oraz udzielania pomocy medycznej w jednostkach Policji, Sił Zbrojnych RP, Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego lub Ligi Obrony Kraju, zgodnie z definicją z rozporządzenia o wzorcowym regulaminie. Poradnik Pobudka.org wymienia jako wystawców takich uprawnień LOK, PZSS, PZŁ lub inny uprawniony podmiot. Prowadzący odpowiada za bezpieczeństwo strzelających i osób towarzyszących, wyznacza stanowiska strzeleckie i miejsce bezpiecznego pobytu oraz prowadzi książkę rejestru pobytu na strzelnicy.

Strzelnica otwarta z bronią obiektową: świadectwo broni i magazyn

Strzelnica otwarta może działać bez własnej broni, gdy uczestnicy przychodzą z bronią, do której mają pozwolenie. Jeśli obiekt ma udostępniać broń, podmiot prowadzący strzelnicę powinien mieć świadectwo broni, czyli pozwolenie na broń na okaziciela. Uczestnicy strzelający wtedy w celach sportowych, szkoleniowych lub rekreacyjnych nie potrzebują własnego pozwolenia na broń, jak wyjaśnia Przegląd Pożarniczy.

Broń i amunicję przechowuje się w magazynie broni lub w urządzeniach spełniających wymagania rozporządzenia MSW z 26 sierpnia 2014 r. w sprawie przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji. Magazyn broni to oddzielne pomieszczenie w budynku o konstrukcji niepalnej, wydzielone ścianami murowanymi, które musi mieć:

• gaśnicę proszkową ABC z co najmniej 4 kg środka gaśniczego oraz koc gaśniczy,
• drzwi co najmniej plombowane lub ze wskaźnikiem sygnalizującym wejście osób nieuprawnionych,
• okna o zwiększonej odporności na włamanie, bez możliwości otwierania,
• system sygnalizacji włamania i napadu z transmisją alarmu do uzbrojonego stanowiska interwencyjnego pełniącego całodobowy dyżur,
• skrzynię z piaskiem lub inne urządzenie do przechwytywania pocisków z oznaczeniem „TU KIERUJ BROŃ” w miejscu ładowania i rozładowywania broni.

Magazyn broni wymaga budynku, więc strzelnica otwarta z przechowywaną na miejscu bronią potrzebuje zaplecza, którego status budowlany trzeba ocenić odrębnie od samych wałów ziemnych.

Gdzie nie wolno budować strzelnicy otwartej?

Strzelnicy otwartej nie lokalizuje się w parkach narodowych i rezerwatach, na obszarach, na których głębokość zwierciadła wód gruntowych wynosi mniej niż 1 m, ani na terenach przeznaczonych pod określone funkcje. Poradnik Pobudka.org wymienia te ograniczenia obok rozporządzenia Ministra Środowiska z 4 kwietnia 2000 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony środowiska dotyczących budowy i użytkowania strzelnic. Wykluczone są tereny przeznaczone:

• pod zabudowę mieszkaniową,
• pod szpitale i domy pomocy społecznej,
• pod budynki związane ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży,
• na cele uzdrowiskowe,
• na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.

Przeznaczenie działki sprawdza się w urzędzie gminy, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, i to jest pierwszy krok przed dzierżawą lub zakupem terenu. Ustawa o broni i amunicji wymaga, by strzelnica była zlokalizowana, zbudowana i zorganizowana bez naruszania wymogów ochrony środowiska. Czy inwestycja potrzebuje dodatkowo decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, omawiamy w tekście czy budowa strzelnicy wymaga decyzji środowiskowej.

Warunki wodno-gruntowe na działce pod strzelnicę otwartą

Granica wynosi 1 m: przy płytszym zwierciadle wód gruntowych strzelnicy otwartej nie wolno zlokalizować. Ten parametr dobrze jest potwierdzić dokumentacją geologiczną lub pomiarem przed podpisaniem umowy na teren, bo wykluczenie lokalizacji ujawnione po dzierżawie oznacza stracony czas i pieniądze. Odwodnienie stanowisk strzeleckich i strefy kulochwytu dobiera się do konkretnego gruntu, najlepiej z udziałem wykonawcy robót ziemnych.

Hałas ze strzelnicy otwartej

Hałas ze strzelnicy otwartej nie może powodować przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, określonych przepisami o ochronie i kształtowaniu środowiska. Ten wymóg wpływa na wybór działki, kierunek strzelania i organizację korzystania z obiektu. Wały ochronne po bokach i za kulochwytami nie tylko zatrzymują pociski, ale też tłumią hałas.

Odrębną kwestią jest odpowiedzialność samych strzelców. Opracowanie dr. Miąsko opisuje wyrok sądu w Olkuszu z 26 stycznia 2024 r., który oddalił wniosek policji o ukaranie za emisję dźwięku przez użytkowników strzelnicy, wskazując, że strzelanie na legalnej strzelnicy nie jest wybrykiem. Wyrok nie zwalnia obiektu z norm hałasu w środowisku.

Jaka odległość strzelnicy otwartej od zabudowań?

Przepisy nie podają jednej minimalnej odległości strzelnicy otwartej od zabudowań; w praktyce projektowej przyjmuje się orientacyjnie 200-300 m dla strzelnicy pistoletowej i 300-500 m dla obiektu z bronią krótką i długą. Ostateczną odległość wyznacza ekspertyza balistyczna, ukształtowanie terenu i zastosowane zabezpieczenia.

Wartości w tabeli pochodzą z zestawienia odległości strzelnic od zabudowań NaCelu.pl, które zaznacza, że nie są to sztywne reguły prawne. Ten sam materiał podaje, że zasięg pocisków karabinowych przekracza 3 km, dlatego przy broni długiej strefa bezpieczeństwa rośnie.

Odległość od domów to tylko jeden z warunków. Nawet daleko od zabudowy strzelnica otwarta nie powstanie na terenie przeznaczonym pod funkcje wymienione wyżej, a obiekt z dobrze zaprojektowanymi kulochwytami i ekranami może działać bliżej zabudowań niż obiekt bez takich zabezpieczeń. Więcej przykładów w artykule o odległości strzelnicy od zabudowań.

Ile terenu potrzeba na strzelnicę otwartą?

Na strzelnicę otwartą potrzeba pasa o szerokości około 2 m na każdą strzelającą osobę i długości odpowiadającej dystansowi strzelania, zwykle 10, 25, 50 m lub więcej, plus miejsce na zaplecze. Powierzchnię liczy się więc z liczby osi i najdłuższego planowanego dystansu, a potem dolicza kulochwyt, wały i strefę bezpieczeństwa.

Przykład: 10 stanowisk po 2 m daje około 20 m szerokości linii strzeleckiej, a przy osi 25 m sam pas od stanowisk do tarcz zajmuje około 500 m². To tylko przestrzeń strzelania: dochodzi do niej wał kulochwytu za tarczami, wały boczne, strefa bezpieczeństwa oraz zaplecze, które Pobudka.org opisuje jako parking i miejsce na ławki. Wydłużoną działkę ułożoną wzdłuż kierunku strzelania łatwiej dopasować do osi niż działkę o nieregularnym kształcie.

Prawo do terenu można uzyskać na kilka sposobów. Według poradnika Pobudka.org teren może być wynajęty lub posiadany przez organizację pozarządową, co autorzy wiążą z brakiem obowiązku podatku gruntowego, albo należeć do osoby fizycznej i służyć jako obiekt niekomercyjny. Dokument potwierdzający prawo do terenu trafia potem do wniosku o zatwierdzenie regulaminu.

Jak zbudować strzelnicę otwartą?

Strzelnicę otwartą buduje się tak, by pocisk wystrzelony w kierunku celu z postawy dopuszczonej regulaminem nie mógł opuścić terenu, a każdy niecelny pocisk został zatrzymany przez kulochwyt lub przechwyty. Ustawa o broni i amunicji wymaga wykluczenia możliwości wydostania się poza obręb strzelnicy pocisku wystrzelonego ze stanowiska zgodnie z regulaminem. Pocisk, który opuści teren strzelnicy, może zranić lub zabić osobę postronną, dlatego zabezpieczenia projektuje się dla najsilniejszej broni dopuszczonej regulaminem.

Opis kulochwytu, przechwytów i przesłon pochodzi z poradnika Pobudka.org, a wałów ochronnych, ekranów i ogrodzenia z zestawienia NaCelu.pl.

Jaki jest projekt strzelnicy otwartej?

Strzelnica otwarta urządzona z wałów ziemnych co do zasady nie wymaga projektu budowlanego, ale w praktyce opiera się na trzech dokumentach: szkicu dołączanym do wniosku o zatwierdzenie regulaminu, planie strzelnicy wywieszonym na obiekcie i ekspertyzie balistycznej wyznaczającej strefę bezpieczeństwa. Plan wymagany przez wzorcowy regulamin musi pokazywać stanowiska strzeleckie, punkt sanitarny, drogi ewakuacji oraz miejsce instalacji telefonu lub innych urządzeń łączności. Projekt układu zaczyna się więc od osi i stanowisk, kierunku strzelania, położenia kulochwytu i przechwytów, dróg ewakuacji i punktu sanitarnego.

Co musi być na strzelnicy otwartej przed pierwszym strzelaniem?

Przed pierwszym strzelaniem na strzelnicy otwartej w widocznym miejscu muszą znaleźć się regulamin strzelnicy, plan strzelnicy, wykaz sygnałów alarmowych i informacja o sposobie połączenia się z najbliższym punktem pomocy medycznej, a prowadzący musi mieć książkę rejestru pobytu. Te obowiązki wynikają z wzorcowego regulaminu bezpiecznego funkcjonowania strzelnic. Książka rejestru pobytu zawiera:

• imię i nazwisko korzystającego ze strzelnicy,
• rodzaj i kaliber broni oraz określenie jej właściciela,
• godzinę przyjścia i wyjścia ze strzelnicy,
• numer pozwolenia na broń i nazwę organu, który je wydał (dotyczy osób z pozwoleniem),
• podpisane oświadczenie o zapoznaniu się z regulaminem strzelnicy i przepisami bezpieczeństwa.

Czy strzelnica otwarta potrzebuje atestu?

Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od wersji przepisu oraz interpretacji. Tekst wzorcowego regulaminu z 2000 r. wymienia wśród tablic aktualny atest strzelnicy, a omówienie w Przeglądzie Pożarniczym mówi w tym miejscu o decyzji o dopuszczeniu strzelnicy do użytkowania. Interpretacje zebrane przez OmnisArma (WPA i MSWiA) wskazują, że dopuszczenie do użytkowania nie jest wymagane, a przepisy o nim nie dotyczą strzelnic otwartych; poradnik Pobudka.org podaje z kolei, że strzelnic użytkowanych przez instytucje cywilne nie obowiązuje atest. Oczekiwania konkretnego urzędu sprawdź przed złożeniem wniosku.

Jakie zakazy musi zawierać regulamin strzelnicy otwartej?

Wzorcowy regulamin zabrania osobom towarzyszącym wchodzenia na stanowiska i styczności z bronią, używania cudzej broni bez zgody jej użytkownika oraz spożywania alkoholu lub środków odurzających i przebywania na strzelnicy pod ich wpływem. Broń przenosi się rozładowaną, zabezpieczoną i schowaną w kaburze, pokrowcu lub kasecie, wyjmuje wyłącznie na stanowisku na polecenie prowadzącego, a strzelanie zaczyna się tylko na jego komendę. Po komendzie „STOP” strzelający bezzwłocznie przerywają strzelanie. Pełną strukturę dokumentu opisujemy w artykule o regulaminie strzelnicy.

Od czego zależy koszt budowy strzelnicy otwartej?

Koszt budowy strzelnicy otwartej zależy przede wszystkim od zakresu robót ziemnych, materiałów przechwytów i przesłon, wielkości terenu oraz tego, czy obiekt będzie przechowywał broń; same formalności przy regulaminie są tanie, bo zatwierdzenie kosztuje 10 zł. Według NaCelu.pl strzelnica kryta jest kilkukrotnie droższa od otwartej. Na budżet wpływają:

• teren: zakup, dzierżawa lub najem przez organizację, a także liczba i długość osi,
• rodzaj broni: broń długa wymaga większej strefy bezpieczeństwa niż pistoletowa,
• kulochwyt: wał ziemny jest najprostszą i najtańszą formą,
• przechwyty i przesłony: płyty betonowe, podkłady kolejowe, płyty drewnopochodne,
• ekspertyza balistyczna wyznaczająca strefę bezpieczeństwa,
• broń obiektowa: magazyn broni z systemem sygnalizacji włamania i napadu,
• zaplecze: parking, miejsce dla oczekujących, punkt sanitarny.

Ceny robót ziemnych i materiałów trzeba wycenić dla konkretnej działki i układu osi. Więcej o budżecie inwestycji w artykule o kosztach budowy strzelnicy.

Najczęstsze błędy przy budowie strzelnicy otwartej

Najczęstsze błędy to wybór działki bez sprawdzenia jej przeznaczenia i wód gruntowych oraz niekompletny wniosek o zatwierdzenie regulaminu. Poniższa lista zbiera problemy wynikające z opisanych wyżej przepisów i praktyki.

• Przyjęcie, że regulamin zatwierdza komendant wojewódzki Policji; według ustawy robi to wójt, burmistrz lub prezydent miasta w drodze decyzji.
• Dzierżawa terenu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową, cele rekreacyjno-wypoczynkowe lub leżącego w rezerwacie.
• Brak weryfikacji, czy zwierciadło wód gruntowych leży głębiej niż 1 m.
• Traktowanie orientacyjnych odległości od zabudowań jak gwarancji, bez ekspertyzy balistycznej.
• Sam kulochwyt za tarczami bez przechwytów zatrzymujących niecelne strzały.
• Wniosek bez szkicu strzelnicy, dokumentu prawa do terenu lub uprawnień prowadzącego strzelanie.
• Przegapienie 14-dniowego terminu na odwołanie do SKO po odmowie.
• Planowanie broni obiektowej bez świadectwa broni i magazynu spełniającego wymagania rozporządzenia z 2014 r.

Budowa strzelnicy otwartej krok po kroku

Budowa strzelnicy otwartej przebiega w kolejności: wybór terenu, sprawdzenie ograniczeń, projekt układu i zabezpieczeń, regulamin i decyzja gminy, a na końcu wyposażenie obiektu w wymagane tablice i dokumenty.

1. Określ rodzaj broni, liczbę stanowisk i najdłuższy dystans strzelania.
2. Sprawdź w urzędzie gminy przeznaczenie terenu i wyklucz obszary, na których strzelnicy otwartej nie wolno lokalizować.
3. Potwierdź, że zwierciadło wód gruntowych leży głębiej niż 1 m.
4. Zabezpiecz prawo do terenu: własność, najem lub dzierżawę.
5. Zleć ekspertyzę balistyczną i zaplanuj osie, kulochwyt, przechwyty, przesłony, wały boczne i ogrodzenie.
6. Oceń, czy powstaną budynki lub konstrukcje, które wymagają osobnej analizy pod kątem Prawa budowlanego.
7. Zapewnij prowadzącego strzelanie z uprawnieniami.
8. Opracuj regulamin na podstawie wzorcowego regulaminu strzelnic i złóż wniosek do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta wraz ze szkicem, dokumentem prawa do terenu i uprawnieniami prowadzącego.
9. Po odmowie odwołaj się do SKO w terminie 14 dni.
10. Przed otwarciem wywieś regulamin, plan strzelnicy, wykaz sygnałów alarmowych i informację o pomocy medycznej, przygotuj książkę rejestru pobytu.
11. Przy broni obiektowej uzyskaj świadectwo broni i przygotuj magazyn broni.