Symulator strzelnicy: jak działa, rodzaje, koszty i wybór

Symulator strzelnicy to system treningowy, w którym strzelec celuje z repliki broni z emiterem laserowym lub z broni z laserową wkładką w kształcie naboju w obraz z projektora, a kamera rejestruje trafienie i program od razu ocenia wynik. Sprawdza się w szkoleniu służb mundurowych, klas mundurowych i myśliwych, a także w rekreacji, bo pozwala ćwiczyć celność, decyzje i całe scenariusze bez zużycia ostrej amunicji. Przykładowa szkolna strzelnica wirtualna, łącznie z adaptacją sali i zakupem sprzętu, kosztowała 200 000 zł.

• Jak działa symulator strzelnicy?
• Rodzaje symulatorów strzelnicy
• Symulator strzelnicy dla służb mundurowych i wojska
• Symulator strzelnicy myśliwskiej
• Wirtualna strzelnica w szkole i na uczelni
• Mobilny symulator strzelnicy na pokazy, eventy i dni otwarte
• Domowy symulator strzelnicy
• Ile kosztuje strzelnica laserowa?
• Ograniczenia symulatora strzelnicy
• Jak wybrać symulator strzelnicy: lista kontrolna

Jak działa symulator strzelnicy?

Symulator strzelnicy działa w pętli: projektor wyświetla tarczę lub scenariusz, strzelec oddaje strzał wiązką lasera, kamera detekcyjna odczytuje miejsce trafienia, a oprogramowanie nanosi je na cel i liczy wynik. Poszczególne systemy różnią się przede wszystkim rodzajem broni, precyzją detekcji i bankiem scenariuszy.

W wersji do sali treningowej opisanej w specyfikacji systemu MILO RANGE podstawą są komputer sterujący, nagłośnienie, projektor i kamera detekcyjna. Operator wybiera ćwiczenie z bazy tarcz, animacji komputerowych i scenek filmowych, a emitery laserowe pracują w podczerwieni, więc wiązka jest niewidzialna.

Ten sam układ w mniejszej skali opisuje producent zestawów SIMrange w zestawieniu komponentów Laser Shot: dedykowany minikomputer z oprogramowaniem do wykrywania i śledzenia lasera oraz kamera śledząca o dokładności subpikselowej, zwykle zintegrowana z projektorem. Według producenta zwykłe komputery osobiste nie są z tym systemem kompatybilne, a zestaw jest dostarczany dostrojony i gotowy do użycia.

Elementy, z których składa się typowy symulator strzelnicy:

• Broń: replika z emiterem laserowym (często z odrzutem zamka), laserowa wkładka w formie naboju do broni bojowej albo zestaw adaptacyjny z mechanizmem odrzutu.
• Ekran: ściana, ekran rozwijany, ramowy lub na statywie; w wersji do strzelań ostrych specjalny ekran z gumy samozasklepiającej.
• Projektor i kamera detekcyjna, które wyświetlają cel i odczytują punkt trafienia.
• Oprogramowanie: tarcze, ruchome cele, scenki filmowe, ocena wyników i raporty po ćwiczeniu.
• Nagłośnienie: odgłosy strzałów i otoczenia, które zwiększają realizm treningu.

Czy na symulatorze strzelnicy strzela się z prawdziwej broni?

Zwykle nie: większość treningów na symulatorze strzelnicy odbywa się z replikami broni z emiterem laserowym, ale część systemów przyjmuje także broń bojową z laserową wkładką, a niektóre nawet ostrą amunicję. MILO RANGE obsługuje wkładki laserowe m.in. w kalibrach 9 mm i 7,62 mm oraz do strzelby gładkolufowej, a także repliki Glock 17 i HK416 z odrzutem zamka.

W wariancie montowanym na stałe na strzelnicy można strzelać tradycyjnie do tarcz na transporterach i obrotnikach, a po naciśnięciu przycisku opuszcza się ekran, na który strzela się do scenek filmowych i animacji, również ostrą amunicją. Broń bojowa z wkładką laserową pozostaje bronią palną, więc obowiązują przy niej te same zasady BHP na strzelnicy co przy zwykłym strzelaniu.

Rodzaje symulatorów strzelnicy

Symulatory strzelnicy dzielą się na profesjonalne systemy szkoleniowe dla służb, strzelnice multimedialne w szkołach i na uczelniach, symulatory myśliwskie, zestawy domowe oraz gry. Różnią się bronią, sposobem oceny strzału i przeznaczeniem.

Symulator strzelnicy dla służb mundurowych i wojska

Symulator strzelnicy dla służb szkoli nie tylko celność, ale też decyzję o użyciu broni w realistycznym scenariuszu interwencji. MILO RANGE ma służyć szkoleniu funkcjonariuszy w scenariuszach użycia siły z bronią służbową, na każdym poziomie zaawansowania, i pozwala też na strzelania rekreacyjne.

Wersja podstawowa tego systemu obejmuje m.in. minimum 800 scenariuszy wideo, co najmniej 80 scenariuszy w formie animacji, silnik fizyczny z pełną balistyką, moduł oceny wyników z automatycznym raportem, kontrolę warunków pogodowych i pory dnia oraz moduł potęgowania strachu i zaskoczenia. Oprogramowanie symuluje dowolną odległość: można wybrać strzelanie z karabinka na 50 m, strzelając fizycznie z 5 m, a program przeliczy trajektorię pocisku. Standardowo strzelają jednocześnie dwie osoby.

Rozszerzenia obejmują latarkę LED z kamerą do strzelań w ograniczonej widoczności, tryb noktowizyjny, śledzenie punktu celowania, rejestrację wyników, symulację środków przymusu bezpośredniego i paralizatora oraz moduł imitujący ostrzał od strony ekranu. Oprogramowanie zawiera także tarcze stosowane przez Polską Policję i pozwala dodawać własne tarcze i filmy.

Trening decyzyjny: odróżnienie celu od osoby postronnej

Trening decyzyjny na symulatorze strzelnicy polega na tym, że uczestnik musi w ułamku sekundy ocenić sytuację i zdecydować, czy w ogóle strzelać. W opisie symulatora SIM Range 2.0 moduł JTS (Judgmental Training Software) stawia kursanta przed decyzjami podejmowanymi na służbie, a instruktor w trakcie ćwiczenia zmienia rozwój sytuacji zależnie od jego zachowania. Scenariusze edytuje się metodą przeciągnij i upuść.

Na wirtualnym stanowisku instruktor ustawia odległość od celu w zakresie od 1 m do niemal 50 m, oświetlenie od pełnej jasności do mroku oraz liczbę i długość rund. W trybie walki w bliskim kontakcie uczestnik musi odróżnić cele od osób postronnych, a w strzelectwie wyborowym instruktor ocenia czas i celność.

Kiedy rozbudowany system stacjonarny nie jest potrzebny

Gdy szkolenie odbywa się okazjonalnie, a nie w stałym cyklu, rozbudowany stacjonarny symulator strzelnicy nie wykorzysta swojego banku scenariuszy i modułów. W takiej sytuacji rozsądniej porównać wersję mobilną albo zajęcia w obiekcie, który ma już salę z symulatorem.

Symulator strzelnicy myśliwskiej

Symulator strzelnicy myśliwskiej uczy strzału do zwierzyny w ruchu na różnych dystansach i pokazuje po strzale, dlaczego trafienie było skuteczne albo tylko raniące. Moduły myśliwskie SimWay powstały we współpracy ze Swedish Hunters Association i obejmują dziki, łosie i jelenie w czterech środowiskach: na liniach oddziałowych, zrębach, bagnach i polu.

Można wybrać m.in. łosia byka, łoszę z dwoma cielakami, odyńca, lochę z trzema warchlakami albo jelenie szlachetne, a także odległość i prędkość zwierząt, co daje ponad 250 kombinacji. Funkcja analizy ruchu lufy (barrel tracking) pokazuje po strzale historię celowania, a w trybie ćwiczeń można włączyć punkt celowania podpowiadający, gdzie mierzyć do rzutka, oraz zmienić prędkość i kąt rzutka. Analiza wideo celowania wymaga dodatku MonoTracker lub DuoTracker.

W scenariuszach z kilkoma zwierzętami system oznacza kolorem rodzaj trafienia: czerwony to strzał raniący, zielony to strzał śmiertelny, a żółty to słaby strzał oddany po śmiertelnym. Za śmiertelne uznaje trafienia w płuca, serce, mózg lub kręgi szyjne. Profesjonalne systemy szkoleniowe, takie jak MILO RANGE, mają też strzelania myśliwskie oraz konkurencje TRAP i SKEET.

Wirtualna strzelnica w szkole i na uczelni

Wirtualna strzelnica w szkole pozwala uczniom klas mundurowych trenować bez prawdziwej broni, a jej utworzenie można sfinansować w dużej części z dotacji. Według strony wirtualnej strzelnicy Zespołu Szkół nr 3 w Kędzierzynie-Koźlu zadanie kosztowało 200 000 zł, z czego 160 000 zł dofinansowania pozyskał samorząd powiatowy. Kwota obejmowała adaptację pomieszczenia i zakup multimedialnego systemu szkolno-treningowego.

Projekt sfinansowano z dotacji celowej Ministerstwa Obrony Narodowej oraz z budżetu starostwa. Strzelnica jest dostępna dla uczniów klas mundurowych, grup zorganizowanych młodzieży i organizacji proobronnych na zasadach regulaminu zatwierdzonego przez dyrektora szkoły zgodnie z wytycznymi MON. Kto planuje podobną inwestycję, znajdzie więcej o źródłach finansowania w tekście o dofinansowaniu na otwarcie strzelnicy.

Szkoła opisuje swój system jako przenośny, opracowany na rynek cywilny na bazie systemów wojskowych. Uczestnicy trenują przed ekranem rzutnika różne warianty sytuacji w zróżnicowanych warunkach atmosferycznych, czego tradycyjna strzelnica nie zapewnia.

Strzelnica multimedialna z trenażerem WISŁA

W Wojskowej Akademii Technicznej działa strzelnica multimedialna z trenażerem laserowym WISŁA, polskim symulatorem firmy Millisystem. Uczelnia wyposażyła ją w kamizelki wibracyjne, program strzelań i moduł mieszanej rzeczywistości, a trening odbywa się w postawie stojącej, klęczącej i leżącej, w różnych warunkach pogodowych i o różnych porach dnia.

Ćwiczenia prowadzi się z replikami broni krótkiej i długiej z emiterem laserowym i odwzorowaniem odrzutu, do celów statycznych i ruchomych, w tym interaktywnie do napastnika. Instruktorzy szkolą nawyki według zasad B.L.O.S. (Broń, Lufa, Otoczenie, Spust). Moduł strzelnicy pozwala korzystać jednocześnie z trzech stanowisk, a panel kontrolny automatycznie ocenia wyniki i pokazuje trafienia, co ułatwia organizację zawodów.

Zajęcia praktyczne uzupełniają wykłady z przepisów o broni i amunicji, techniki strzelania, obrony koniecznej, typów pocisków i budowy broni. Symulator nie zastępuje więc wiedzy teoretycznej, tylko ją utrwala w praktyce.

Mobilny symulator strzelnicy na pokazy, eventy i dni otwarte

Mobilny symulator strzelnicy to zestaw laserowy przewożony w skrzyni i uruchamiany w dowolnej sali, bez strzelania ostrą amunicją. W mobilnej wersji MILO RANGE komputer, nagłośnienie, projektor i kamera detekcyjna są zamknięte w ochronnej skrzyni transportowej, a po ustawieniu wystarczy zdjąć jej boki, by trenażer był gotowy do pracy.

Ekran w tej wersji jest rozwijany elektrycznie, ramowy lub na statywie, o szerokości co najmniej 300 cm, dobieranej do pomieszczenia. W zestawie są makiety pistoletów Glock z niewidzialnymi emiterami laserowymi i odrzutem napędzanym powietrzem, dlatego do kompletu należy butla powietrzna.

Trenażer WISŁA w WAT służy również na zajęciach otwartych dla szkół ponadpodstawowych, podczas dnia otwartego uczelni i zajęć programu Legia Akademicka. Na takich pokazach dobrze sprawdza się rywalizacja: wygrywa osoba z największą liczbą punktów i trafień, a każdy uczestnik widzi swój wynik. Replika z laserem pozwala też od pierwszego strzału uczyć osoby bez przeszkolenia zasad B.L.O.S.

Kiedy wystarczy mobilny symulator strzelnicy

Mobilny symulator strzelnicy wystarcza na pokazy, dni otwarte instytucji, zajęcia dla szkół i klas mundurowych, gdzie liczy się szybkie rozstawienie i bezpieczeństwo uczestników. Przy długofalowym szkoleniu taktycznym potrzebny jest zwykle system z pełnym bankiem scenariuszy, rejestracją wyników i stałym stanowiskiem.

Domowy symulator strzelnicy

Domowy symulator strzelnicy to mniejszy zestaw z komputerem, projektorem z kamerą i bronią treningową z laserem, przeznaczony głównie do rekreacji i ćwiczenia celowania w domu. Seria SIMrange łączy dedykowany minikomputer z oprogramowaniem do wykrywania trafień laserem, a kamera śledząca jest zwykle zintegrowana z projektorem.

Domowy zestaw pozwala ćwiczyć składanie się do strzału, celowanie i pracę spustem bez wyjazdu na strzelnicę. Jeśli broń treningowa nie ma mechanizmu odrzutu, taki trening nie uczy kontroli odrzutu i podrzutu lufy, dlatego traktuj go jako uzupełnienie strzelania na strzelnicy, nie jego zamiennik.

Jaka aplikacja na strzelnicę wystarczy do treningu?

Aplikacja lub gra bez fizycznej broni i kamery detekcyjnej służy rozrywce, a nie treningowi strzeleckiemu. Przykładem jest przeglądarkowy Symulator strzelnicy na Silvergames: działa w HTML5/WebGL, celuje się myszą, a broń zmienia klawiszami. Do ćwiczenia chwytu, postawy i pracy spustem potrzebny jest system, który rejestruje strzał z repliki lub broni.

Ile kosztuje strzelnica laserowa?

Koszt strzelnicy laserowej zależy od skali i wariantu: utworzenie szkolnej strzelnicy wirtualnej w Kędzierzynie-Koźlu, z adaptacją pomieszczenia i zakupem systemu, kosztowało 200 000 zł, z czego 160 000 zł pokryło dofinansowanie. To jeden udokumentowany przykład, a nie cena rynkowa każdego systemu.

Na koszt symulatora strzelnicy wpływają przede wszystkim:

• Wariant: tylko laserowy albo laserowy z możliwością strzelań ostrych, montowany na stałe, z ekranem z gumy samozasklepiającej i projektorem przemysłowym w obudowie kuloodpornej.
• Wyposażenie sterowni: w wersji stałej MILO RANGE m.in. komputer w szafie RACK, dwa monitory dotykowe min. 24 cale i tablet do sterowania ze strzelnicy.
• Wielkość ekranu: od 250 do 420 cm szerokości w wersji stałej, co najmniej 300 cm w wersji mobilnej.
• Liczba replik, wkładek laserowych i stanowisk strzelających jednocześnie.
• Moduły dodatkowe: latarka z kamerą, tryb noktowizyjny, edytor scenariuszy, symulacja paralizatora.
• Adaptacja pomieszczenia, montaż, okablowanie i szkolenie z obsługi.
• Wsparcie i aktualizacje: w MILO RANGE pierwsze 12 miesięcy bezpłatnych aktualizacji oprogramowania, z możliwością przedłużenia.

Przykład konfiguracji z kilkoma stanowiskami omawia tekst o cenie, jaką ma strzelnica laserowa 4-stanowiskowa.

Ile kosztuje godzina na symulatorze strzelnicy?

Cenę godziny na symulatorze strzelnicy ustala każdy obiekt w swoim cenniku, a opisane tu materiały producentów i instytucji nie podają takich stawek. Przed wizytą sprawdź, czy cena obejmuje instruktora i wybrane scenariusze; jak zwykle zbudowane są stawki na strzelnicach, opisuje artykuł strzelnica cennik.

Ograniczenia symulatora strzelnicy

Symulator strzelnicy nie odtwarza w pełni strzelania ostrą amunicją: zależnie od systemu upraszcza odrzut, działanie pocisku w celu albo realne warunki strzelania. Znajomość tych ograniczeń pozwala dobrze zaplanować trening.

• Odrzut: tylko część replik ma mechanizm odrzutu, np. pneumatyczny zasilany z butli; bez niego nie ćwiczysz kontroli odrzutu.
• Działanie pocisku: SimWay nie uwzględnia rażenia wynikającego z rozpłaszczenia się pocisku w ciele zwierzęcia.
• Odległość: program przelicza trajektorię dla symulowanego dystansu, np. 50 m, ale strzelec fizycznie stoi kilka metrów od ekranu.
• Sprzęt: część zestawów, jak SIMrange, działa tylko z dedykowanym komputerem dostarczonym przez producenta.
• Bezpieczeństwo: broń bojowa z wkładką laserową pozostaje bronią palną, a niewłaściwe obchodzenie się z nią może spowodować postrzał, więc przed włożeniem wkładki trzeba upewnić się, że broń jest rozładowana, i stosować zasady B.L.O.S.

Jak wybrać symulator strzelnicy: lista kontrolna

1. Określ, kto będzie trenował i w jakim celu: służby, szkoła, myśliwi czy rekreacja.
2. Wybierz rodzaj broni: replika z odrzutem, wkładka laserowa do własnej broni czy wariant z ostrą amunicją.
3. Sprawdź bank scenariuszy i możliwość dodawania własnych tarcz, filmów i scenariuszy.
4. Oceń moduł analizy: raporty, podgląd trafień, analiza ruchu lufy lub punktu celowania.
5. Ustal, ile osób ma strzelać jednocześnie i ile stanowisk potrzebujesz.
6. Zmierz salę i dobierz szerokość ekranu oraz wersję: stałą lub mobilną.
7. Zapytaj o szkolenie z obsługi, okres aktualizacji i wsparcie po gwarancji.
8. Poproś o pokaz na scenariuszach, które będziesz realnie ćwiczyć, najlepiej w spokojnym tempie i pod presją czasu, i porównaj oba wyniki.