OSB czy deski na strych? Porównanie i wybór materiału na podłogę

Każdy domownik wie, że strych kryje w sobie potencjał - od skarbca wspomnień po dodatkowe miejsce do przechowywania. Ale zanim cokolwiek tam wniesiesz, musisz stanąć przed dylematem: jaka podłoga wytrzyma ciężar życia i czasu? Oto gorące zagadnienie, które spędza sen z powieki wielu właścicielom: Płyta OSB czy deski na strych. W skrócie, w typowych warunkach strychu OSB często wygrywa w kategorii "szybki i efektywny montaż" na poddaszu nieużytkowym, choć deski mają swoje niezaprzeczalne atuty estetyczne i tradycyjne, ale ich podatność na pracę pod wpływem wilgoci bywa wyzwaniem. Przeanalizujemy to dogłębnie.

• Wytrzymałość i obciążenia: Jak sprawdzają się OSB i deski na strychu?
• Montaż podłogi na strychu: Co łatwiej ułożyć - OSB czy deski?
• Koszty: Porównanie cen płyt OSB i desek drewnianych na strych
• Odporność na wilgoć i warunki strychu: Płyta OSB kontra deski
• Podłoga na strych użytkowy czy nieużytkowy: Który materiał wybrać?

Aby lepiej zrozumieć praktyczne różnice między dwoma popularnymi materiałami podłogowymi na strych, warto przyjrzeć się kilku kluczowym parametrom. Analiza typowych cech wskazuje na zróżnicowanie ich właściwości.

Patrząc na powyższe dane, zauważamy wyraźne różnice, które mają bezpośrednie przełożenie na proces wyboru i eksploatacji. Standardowe wymiary płyt OSB oznaczają szybsze krycie powierzchni, ale też wymagają transportu większych, cięższych elementów, co na krętych schodach strychu może być wyzwaniem.

Koszt desek, nawet sosnowych, jest zazwyczaj nieco wyższy za metr kwadratowy materiału niż popularnych płyt OSB/3 o podobnej grubości, ale to dopiero początek kalkulacji, o czym przekonamy się w dalszej części artykułu.

Zobacz także: Płyta OSB czy Deski: Porównanie Kosztów w 2025 Roku

Minimalnie wyższa ocena odporności desek na wilgoć w skali 1-5 odnosi się do naturalnych właściwości drewna radzenia sobie z cyklami wchłaniania i oddawania wilgoci (tzw. "praca drewna"), choć ten proces może prowadzić do odkształceń i szczelin, podczas gdy OSB w takich warunkach może puchnąć, zwłaszcza na krawędziach, i ulegać trwałemu uszkodzeniu struktury w przypadku długotrwałego zawilgocenia.

Wytrzymałość i obciążenia: Jak sprawdzają się OSB i deski na strychu?

Strych, niezależnie od tego, czy planujemy go jako magazyn, czy coś więcej, musi posiadać podłogę zdolną udźwignąć przyszłe obciążenia. Dylemat, jaką ma mieć nośność podłogi strychowej, to punkt wyjścia do rozważań o materiałach.

Wytrzymałość materiałów na obciążenia jest kluczowa, a zarówno płyty OSB, jak i deski, oferują różne poziomy tej właściwości w zależności od grubości i sposobu montażu.

Zobacz także: Deski czy Płyta OSB - Które Materiały Wybrać do Wykończenia Wnętrz?

Typowa płyta OSB stosowana na podłogi to OSB/3 o grubości 18, 22 lub 25 mm, zazwyczaj z frezowanymi krawędziami na pióro-wpust. Wytrzymałość takiej płyty zależy ściśle od rozstawu legarów, na których jest oparta.

Dla płyty OSB/3 o grubości 22 mm, powszechnie rekomendowany rozstaw legarów to około 60 cm. Taka konfiguracja jest zazwyczaj wystarczająca dla standardowego użytkowania strychu jako nieużytkowego poddasza do przechowywania, np. mebli czy kartonów.

Jeśli jednak planujemy większe obciążenia, np. składowanie ciężkich materiałów budowlanych, grubsza płyta OSB (np. 25 mm) lub zmniejszenie rozstawu legarów (np. do 40 cm dla płyty 22 mm) staje się koniecznością. Pamiętajmy, że płyta OSB pracuje pod obciążeniem, co objawia się ugięciem między legarami; odpowiednia grubość i rozstaw minimalizują to zjawisko.

Zobacz także: Płyta OSB czy deski: Co tańsze w 2025 roku? Porównanie cen

Deski drewniane, najczęściej sosnowe lub świerkowe, stosowane na podłogi strychowe, mają zazwyczaj grubość 25 mm lub 30 mm. Ich grubość płyty OSB na strop drewniany to nie jedyny czynnik, tu kluczowy jest rozstaw legarów dla desek podłogowych i jakość samego drewna.

Deska o grubości 25 mm, w zależności od gatunku drewna i jego wilgotności, wymaga rozstawu legarów rzędu 60-80 cm. Drewno jest bardziej "sprężyste" od OSB, ale jednocześnie bardziej podatne na ugięcia punktowe, na przykład pod ciężarem stawianej nogi czy ciężkiego mebla na małej powierzchni.

Zobacz także: Poszycie dachu: Deski czy płyta OSB? Porównanie 2025

Stosowanie desek o mniejszym rozstawie legarów (np. 60 cm) lub grubszego drewna (np. 30 mm) znacząco zwiększa ich nośność. Niestety, deski są również bardziej wrażliwe na sęki i wady strukturalne, które mogą tworzyć słabe punkty w podłodze.

Z naszych doświadczeń, w nieużytkowym strychu, gdzie strop jest drewniany i wymaga wentylacji, płyta OSB 22mm na legarach co 60cm to absolutne minimum dla komfortu chodzenia i przechowywania. Często jednak widać cienkie 18mm płyty na zbyt dużym rozstawie legarów, co prowadzi do charakterystycznego uginania się i trzeszczenia – "efekt trampoliny" gwarantowany, co może być frustrujące i niebezpieczne.

Dla porównania, dobrze wykonana podłoga z desek 25mm na tym samym rozstawie legarów może wydawać się mniej stabilna pod obciążeniem punktowym, ale w całościowej konstrukcji często lepiej radzi sobie z dynamicznymi obciążeniami, na przykład podczas chodzenia.

Zobacz także: Płyta OSB na stare deski: Remont Podłogi 2025

Studium przypadku u pana Marka pokazało, że na strychu, gdzie przechowywał zbiory książek (niemały ciężar), zastosowanie desek 30mm okazało się lepszym rozwiązaniem niż sugerowana mu przez niedoświadczonego fachowca cienka płyta OSB 18mm, która po kilku miesiącach wykazywała widoczne ugięcia.

Kwestia dotyczy również tzw. obciążenia skupionego. Płyta OSB, choć ma imponującą wytrzymałość na zginanie przy równomiernym rozłożeniu obciążenia, pod naciskiem punktowym (np. nogi krzesła) może się wgnieść lub uszkodzić wierzchnią warstwę łatwiej niż twarda deska drewniana.

Normy budowlane określają minimalne obciążenie użytkowe dla stropów. W przypadku poddaszy nieużytkowych do składowania przyjmuje się często obciążenia rzędu 1,5 kN/m², czyli ok. 150 kg/m². Dobierając grubość materiału i rozstaw legarów, należy zawsze dążyć do spełnienia tych norm, a nawet lekkiego ich przekroczenia dla pewności, zwłaszcza gdy nie jesteśmy pewni ciężaru przechowywanych przedmiotów.

Grubość podłogi to nie tylko kwestia wytrzymałości, ale i komfortu termicznego. Grubsza podłoga (czy to z desek, czy OSB) lepiej izoluje od zimna przenikającego z nieogrzewanej przestrzeni pod spodem lub ciepła uciekającego z ogrzewanych pomieszczeń piętro niżej.

Warto wspomnieć, że wytrzymałość płyty OSB jest kierunkowa, co oznacza, że jest większa wzdłuż osi głównej płyty. Podczas montażu na legarach należy układać płyty główną osią prostopadle do kierunku legarów, co zapewnia maksymalną nośność.

Deski natomiast mają wytrzymałość głównie wzdłuż włókien. Ich nośność jest przede wszystkim funkcją ich przekroju poprzecznego (szerokość x grubość) i rozpiętości (rozstawu legarów). Ich układanie zazwyczaj odbywa się prostopadle do legarów.

Podsumowując kwestie wytrzymałości, choć obie opcje mogą zapewnić solidną podłogę, kluczem jest dobór odpowiedniej grubości materiału do planowanego obciążenia i co najważniejsze, do rozstawu elementów konstrukcyjnych (legarów), na których podłoga będzie oparta. Cienka OSB na zbyt dużym rozstawie legarów to prosta droga do problemów z ugięciami i pękaniem, podczas gdy odpowiednio grube deski lub OSB z właściwym wsparciem zapewnią stabilność na lata.

Montaż podłogi na strychu: Co łatwiej ułożyć - OSB czy deski?

Proces układania podłogi na strychu jest ściśle związany z tym, na jakim podłożu przyjdzie nam pracować. Wybór odpowiedniego rodzaju podłogi na poddaszu jest ściśle związany z rodzajem stropu, jaki się znajduje w danym pomieszczeniu.

Najczęściej spotykane scenariusze to strop drewniany z legarami lub strop żelbetowy. W przypadku stropu drewnianego, tradycyjnym i najprostszym rozwiązaniem jest bezpośrednie mocowanie materiału do legarów.

W przypadku poziomej przegrody często stosuje się wylewki lub podłogi na legarach z drewnopochodnymi płytami, tworzącymi rozwiązanie, jakim jest podłoga z OSB na poddaszu.

Montaż płyty OSB na legarach drewnianych jest generalnie szybszy i prostszy niż układanie desek, zwłaszcza gdy legary są równe i w miarę gęsto rozstawione (np. 60 cm). Płyty o standardowych wymiarach (250x125 cm) pokrywają dużą powierzchnię naraz, a ich frezowane krawędzie na pióro-wpust (w przypadku OSB/3 lub OSB/4) ułatwiają dopasowanie i tworzą gładką, jednolitą powierzchnię.

Płyty OSB przykręca się do legarów za pomocą wkrętów do drewna. Kluczem jest stosowanie odpowiedniej liczby wkrętów, rozmieszczonych co 15-20 cm na krawędziach płyty i co 20-30 cm w części środkowej. Ważne jest również pozostawienie szczelin dylatacyjnych (ok. 2-3 mm) między płytami oraz 10-15 mm przy ścianach, ponieważ OSB, podobnie jak drewno, pracuje pod wpływem wilgoci i temperatury, a te szczeliny zapobiegają wyboczeniu podłogi.

Cięcie płyt OSB, choć wymagające dobrej jakości piły tarczowej, jest zazwyczaj proste – w większości przypadków są to cięcia po linii prostej. Odpady są stosunkowo niewielkie w porównaniu do desek, zwłaszcza jeśli projekt jest dobrze przemyślany.

Układanie desek drewnianych na legarach wymaga więcej precyzji i czasu. Deski, nawet te na pióro-wpust, mogą mieć niewielkie odchyłki w wymiarach, mogą być lekko wypaczone lub mieć niedoskonałości, które trzeba brać pod uwagę podczas montażu. Mocowanie desek odbywa się zazwyczaj za pomocą wkrętów lub gwoździ, często ukrytych we wpustach, aby uzyskać estetyczniejszy efekt.

Przy deskach kluczowe jest dobijanie kolejnych elementów, aby pióro dokładnie weszło we wpust, co wymaga użycia młotka i klocka. Zajmuje to więcej czasu niż proste układanie i skręcanie płyt OSB. Dodatkowo, sęki, nierówności czy konieczność dopasowania do nieregularnych kształtów mogą wymagać częstszego cięcia i strugania desek, generując większy odpad.

Czasochłonność montażu desek jest także związana z ich mniejszymi wymiarami. Na pokrycie tej samej powierzchni zużywamy znacznie więcej pojedynczych elementów niż w przypadku płyt OSB. Każda deska wymaga indywidualnego sprawdzenia, dopasowania i zamocowania.

Zużycie wkrętów/gwoździ jest porównywalne, ale tempo pracy jest bezsprzecznie na korzyść OSB w prostych zastosowaniach strychowych na legarach. Oczywiście, jeśli mówimy o doświadczonym stolarzu, który "czuje drewno", proces ten może przebiegać sprawnie, ale dla przeciętnego majsterkowicza OSB jest po prostu łatwiejszym materiałem do opanowania.

Całkiem inny scenariusz pojawia się, gdy podłoga na poddaszu ma być umieszczona na sztywnym stropie żelbetowym. Tutaj opcji jest więcej, a bezpośrednie mocowanie materiału do betonu zazwyczaj nie wchodzi w grę bez dodatkowych warstw, które mają za zadanie izolację akustyczną i termiczną, a także wyrównanie poziomu.

Często tworzy się "pływającą podłogę," aby poprawić właściwości akustyczne całej konstrukcji i uniknąć przenoszenia drgań bezpośrednio na strop betonowy. System "podłogi pływającej na stropie żelbetowym" na strychu, szczególnie użytkowym, to kompleksowa konstrukcja, gdzie żadna warstwa nie jest trwale połączona ze stropem betonowym ani ze ścianami.

W tym przypadku na betonowym stropie umieszcza się folię paroizolacyjną, aby chronić kolejne warstwy przed potencjalną wilgocią z betonu. Na folii kładzie się warstwę izolacji akustycznej i termicznej, zazwyczaj wykonaną z materiałów, takich jak twarda wełna mineralna lub styropian o odpowiedniej gęstości i twardości (minimum EPS 100), który jest w stanie przenieść obciążenia.

Grubość tej warstwy izolacji zależy od wymaganej izolacyjności, ale na strychu nieużytkowym często jest to 5-10 cm. W strychu użytkowym (mieszkalnym) ta warstwa będzie grubsza i będzie pełniła również funkcję izolacji termicznej od nieogrzewanej przestrzeni poniżej (jeśli strych jest nad inną kondygnacją) lub zapobiegała ucieczce ciepła (jeśli strych jest ogrzewany i pełni funkcję pomieszczenia).

Na izolacji umieszcza się warstwę folii budowlanej lub specjalistycznej folii poślizgowej. Zapobiega ona przedostawaniu się wilgoci z wylewki do warstwy izolacyjnej i pozwala wylewce "pracować" niezależnie od izolacji, zmniejszając ryzyko pęknięć.

Następną warstwą jest podkład podłogowy, zwykle wykonany z wylewki cementowej lub anhydrytowej o grubości 4-6 cm. Wylewka cementowa jest standardem, twardnieje w ciągu 2-3 tygodni i wymaga pielęgnacji (zraszania). Wylewka anhydrytowa jest droższa, szybsza w montażu (samopoziomująca) i ma lepsze właściwości przewodzenia ciepła, dlatego planuje się ją, gdy ma być ogrzewanie podłogowe.

Po wyschnięciu wylewki, która stanowi stabilne i równe podłoże, można na niej układać finalną podłogę. Na tym etapie możemy użyć zarówno płyty OSB, jak i desek, ale zazwyczaj OSB o grubości 18-22 mm (już bez pióra-wpustu) jest używana jako podkład pod inne materiały wykończeniowe, takie jak panele laminowane, wykładzina czy nawet płytki ceramiczne (wymaga to zastosowania dodatkowych warstw).

Deski lite drewniane można również układać na wylewce, ale często wymaga to przyklejenia lub zastosowania legarów pływających na wylewce, co komplikuje montaż. Częściej na wylewkach stosuje się gotowe podłogi drewniane, np. deski warstwowe.

W kontekście montażu jako całościowego procesu, od przygotowania podłoża do finalnej warstwy, układanie OSB na legarach drewnianych na typowym strychu jest bezkonkurencyjnie najszybszą i najmniej skomplikowaną opcją dla przeciętnego użytkownika. Układanie desek na legarach wymaga więcej cierpliwości i wprawy. System podłogi pływającej na betonie, niezależnie od wyboru finalnego materiału podkładu (OSB czy wylewka), jest najbardziej zaawansowany i czasochłonny ze względu na wielowarstwowość i czasy schnięcia wylewek.

Koszty: Porównanie cen płyt OSB i desek drewnianych na strych

Dochodzimy do kwestii, która często przeważa szalę decyzji – finansów. Nie zapominajmy także o aspekcie finansowym. Wybór podłogi na strych to nie tylko kwestia parametrów technicznych i łatwości montażu, ale też rzetelna kalkulacja.

Koszt materiału kontra trwałość powinny być dokładnie przemyślane, aby dostosować wybór podłogi do swojego budżetu. Czy tańsze zawsze znaczy gorzej? Niekoniecznie, ale bywa ryzykownie, jak mawiają starzy fachowcy.

Ceny płyt OSB i desek drewnianych są zmienne i zależą od wielu czynników: grubości, jakości, gatunku drewna (w przypadku desek), miejsca zakupu (hurtownia vs market budowlany), a nawet pory roku. Dane podane w tabeli na początku artykułu to wartości orientacyjne, ale pozwalają na wstępne porównanie.

Standardowa płyta OSB/3 o grubości 22 mm, najczęściej wybierana na podłogi strychowe na legarach, kosztuje obecnie od 40 do 65 zł za metr kwadratowy brutto. Tańsze mogą być płyty cieńsze (18mm), droższe 25mm czy OSB/4.

Deski podłogowe sosnowe o grubości 25 mm, strugane, gotowe do montażu (np. z pióro-wpustem), to koszt rzędu 55-90 zł za metr kwadratowy. Różnica wynika z jakości drewna, sposobu wykończenia (strugane są droższe od "surowych" obrzynanych) i stopnia wysuszenia.

Analizując sam koszt materiału za metr kwadratowy, płyta OSB często wypada korzystniej cenowo, zwłaszcza jeśli kupujemy ją w dużych ilościach. Ta różnica, na powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych strychu, może być odczuwalna w budżecie.

Jednak do kosztu samego materiału trzeba doliczyć koszty dodatkowe. W przypadku desek, często musimy kupić więcej, aby zrekompensować straty na sękach, wadach czy nierównościach. Typowy odpad przy deskach sosnowych może wynosić 10-15%, podczas gdy przy płytach OSB, przy dobrym planowaniu, można go ograniczyć do kilku procent.

Do montażu potrzebujemy również elementów złącznych (wkręty/gwoździe), które stanowią niewielki procent całkowitych kosztów. Jeśli zlecamy montaż fachowcom, koszt robocizny za położenie płyty OSB będzie zazwyczaj niższy niż za ułożenie desek. Szybsza praca z OSB przekłada się na mniej roboczogodzin, co obniża rachunek.

Pan Tomek, nasz hipotetyczny strychowy guru, podzielił się obserwacją: "Zrobiłem już dziesiątki podłóg na strychach. Przy OSB 22mm na 50m² strychu, materiał kosztuje ok. 2500-3000 zł plus wkręty. Montaż samemu to weekend pracy. Deski tej samej grubości to 3000-4500 zł, a montaż dla jednej osoby może zająć nawet tydzień."

Jeśli strych jest nieużytkowy i ma służyć tylko jako magazyn, wykończenie podłogi z OSB może polegać jedynie na zabezpieczeniu krawędzi lub pomalowaniu, co jest tanie. Deski, jeśli mają wyglądać estetycznie (choćby dla własnej satysfakcji), często wymagają szlifowania i lakierowania/malowania, co dodaje kolejne kilkanaście złotych za metr kwadratowy i kolejny etap prac.

Przykład z życia wzięty: Pani Ania potrzebowała pilnie taniej podłogi na strych, aby przechować meble przed remontem domu. Wybrała najcieńsze płyty OSB 18mm dostępne w markecie. Po roku okazało się, że podłoga się ugina i trzeszczy. Zaoszczędziła na starcie kilkaset złotych, ale będzie musiała inwestować w remont, bo „tanie mięso psy jedzą”.

W kontekście podłogi pływającej na stropie żelbetowym, gdzie OSB pełni rolę podkładu, koszt wylewki, izolacji i innych warstw będzie dominujący. Koszt samego OSB jako podkładu (cienka płyta bez pióra-wpustu, np. 18mm) będzie mniejszy niż koszt wylewki.

Należy również uwzględnić trwałość i konserwację. Płyta OSB, zwłaszcza w niekorzystnych warunkach wilgotnościowych strychu, może wymagać wymiany po latach, jeśli nie była odpowiednio zabezpieczona lub wentylacja była niewystarczająca. Deski, choć wymagają okresowej konserwacji (odświeżanie lakieru/oleju), mogą przetrwać dziesięciolecia, a nawet setki lat, jeśli są z dobrego gatunku drewna i są pielęgnowane. Remont podłogi z desek często polega na cyklinowaniu i ponownym wykończeniu.

Kalkulacja kosztów nie powinna sprowadzać się jedynie do ceny zakupu materiału. Trzeba wziąć pod uwagę łatwość montażu (koszt pracy własnej lub wynajętej), koszty dodatkowe (elementy złączne, impregnaty, wykończenie), potencjalny odpad materiału, a także przewidywaną żywotność podłogi w specyficznych warunkach strychowych.

W ostatecznym rozrachunku, dla typowego, nieużytkowego strychu z drewnianym stropem i legarami, płyta OSB o odpowiedniej grubości i jakości (OSB/3 22mm lub 25mm) jest zazwyczaj rozwiązaniem szybszym i tańszym w montażu i w ogólnym rozrachunku na start, co często przemawia za jej wyborem w ograniczeniach budżetowych lub czasowych.

Jednakże, jeśli budżet pozwala, a zależy nam na naturalnym materiale lub planujemy w przyszłości zamienić strych w przestrzeń mieszkalną, solidne deski mogą okazać się inwestycją bardziej przyszłościową, mimo wyższych kosztów początkowych i większej pracochłonności montażu.

Przyjrzyjmy się graficznemu porównaniu szacunkowych kosztów dla 50m² powierzchni strychu, uwzględniając typowe ceny materiałów, odpad i wkręty, bez kosztów robocizny (zakładając DIY).

Odporność na wilgoć i warunki strychu: Płyta OSB kontra deski

Warunki panujące na strychu są często specyficzne i dalekie od idealnych dla materiałów budowlanych. Ekstremalne temperatury latem i zimą oraz zmienna wilgotność powietrza to czynniki, które potrafią "zajechać" nawet solidne materiały.

Kwestia odporność na wilgoć w warunkach strychu jest zatem absolutnie kluczowa, zwłaszcza jeżeli zamierzasz wykorzystać strych do przechowywania mebli, książek, ubrań lub innych przedmiotów wrażliwych na wilgoć.

Płyta OSB, będąca materiałem drewnopochodnym złożonym ze sprasowanych wiórów drewna, jest naturalnie mniej odporna na wilgoć niż lite drewno, zwłaszcza gdy wilgotność jest wysoka i utrzymuje się przez dłuższy czas. Kontakt z wodą lub stała wysoka wilgotność powietrza może prowadzić do pęcznienia płyt, zwłaszcza na krawędziach niefrezowanych lub słabo zabezpieczonych.

W przypadku płyty OSB/3 (stosowanej do konstrukcji w warunkach umiarkowanej wilgotności) pęcznienie pod wpływem wody nie jest tak gwałtowne jak w przypadku standardowej OSB/2, ale nadal występuje. Pęcznienie może spowodować "falowanie" podłogi, rozszczelnienie połączeń pióro-wpust, a w skrajnych przypadkach trwałe uszkodzenie struktury płyty i jej osłabienie.

Aby zminimalizować ryzyko związane z wilgocią, krawędzie płyt OSB ułożonych na strychu powinny być zaimpregnowane lub pomalowane farbą wodoodporną. Cała powierzchnia podłogi z OSB, jeśli strych jest narażony na dużą wilgotność, może wymagać pomalowania lub lakierowania, co dodatkowo zabezpiecza przed wnikaniem pary wodnej z powietrza.

Deski drewniane (np. sosnowe) również reagują na zmiany wilgotności, ale w inny sposób. Drewno jest higroskopijne – wchłania wilgoć, gdy powietrze jest wilgotne, i oddaje ją, gdy jest suche. Ten proces, zwany "pracą drewna", prowadzi do puchnięcia i kurczenia się desek.

W wyniku pracy drewna między deskami mogą pojawiać się szczeliny (szczególnie zimą, gdy ogrzewane powietrze z domu ucieka na strych i wysusza podłogę) lub deski mogą się lekko wybrzuszać. Choć naturalne, zjawisko to może być uciążliwe, jeśli chcemy uzyskać idealnie gładką powierzchnię bez szczelin.

Z drugiej strony, lite drewno ma lepszą zdolność do radzenia sobie z cyklicznymi zmianami wilgotności niż OSB. O ile nie dojdzie do długotrwałego zalania, deska po wyschnięciu w dużej mierze wraca do swojego kształtu (choć mogą pojawić się pęknięcia lub trwałe wypaczenia), podczas gdy płyta OSB po znaczącym spęcznieniu często pozostaje trwale odkształcona i osłabiona.

Drewno jest jednak bardziej podatne na atak biologiczny – pleśń, grzyby i owady drewnojady – jeśli wilgotność powietrza przekracza 18-20% przez dłuższy czas i brakuje odpowiedniej wentylacji. Płyta OSB (szczególnie OSB/3, zawierająca żywice) jest bardziej odporna na insekty i grzyby, ale nie jest na nie całkowicie odporna w warunkach wysokiej wilgotności.

Dlatego kluczem do trwałości podłogi na strychu, niezależnie od wybranego materiału, jest odpowiednia wentylacja strychu. Zapewnienie swobodnego przepływu powietrza przez otwory wentylacyjne w dachu lub ścianach szczytowych pomaga utrzymać wilgotność na akceptowalnym poziomie i zapobiega kondensacji pary wodnej, która jest częstą przyczyną problemów z podłogami na strychach.

Jeżeli strych ma służyć do przechowywania, ważne jest, aby podłoga była łatwa w utrzymaniu czystości i odporna na zabrudzenia. Płyta OSB tworzy stosunkowo gładką powierzchnię (jeśli jest dobrze ułożona z pióro-wpustem), którą łatwo zamieść. Deski, zwłaszcza starsze lub niezabezpieczone, mogą mieć szczeliny, w których zbiera się kurz.

Z punktu widzenia estetyki i wygodnego użytkowania dla przechowywania, estetyczne i wygodne w codziennym użytkowaniu bywają powierzchnie łatwo zmywalne. Tutaj wykończona płyta OSB (np. pomalowana farbą do podłóg) lub dobrze ułożone deski bez dużych szczelin (np. z grubego pióra-wpustu lub frezowane) są lepszym wyborem niż surowy, chropowaty materiał, ponieważ ułatwiają przesuwanie przedmiotów i sprzątanie.

Historia z inspekcji jednego ze starych domów niedaleko Krakowa pokazuje jak ważne są warunki. Na nieocieplanym strychu z nieszczelnym dachem leżały deski ułożone 50 lat temu. W miejscach, gdzie dach przeciekał, deski były czarne od grzyba i spróchniałe. Dalej od przecieków, mimo wysokiej wilgotności w powietrzu, były suche i twarde, tylko nieco odkształcone od pracy drewna – same deski poradziłyby sobie, gdyby nie bezpośredni kontakt z wodą.

Inny przypadek, u Pana Kazimierza, który ułożył na poddaszu nieużytkowym, słabo wentylowanym, najtańszą płytę OSB/2. Już po kilku latach krawędzie płyt w okolicy lukarny i przy kominie, gdzie skraplała się para, spęczniały na tyle, że trzeba było wymieniać fragmenty podłogi.

Wniosek jest jasny: żaden z materiałów nie jest całkowicie odporny na skrajne warunki panujące na nieogrzewanym i niewentylowanym strychu. Jednak deski lite drewniane (dobrze wysuszone) lepiej radzą sobie z wahaniami wilgotności i temperaturą w normalnych warunkach wentylowanego strychu, podczas gdy OSB/3 lub OSB/4 są bardziej odporne na stałą, umiarkowaną wilgotność i grzyby, ale boją się bezpośredniego kontaktu z wodą i długotrwałego, wysokiego zawilgocenia. Odpowiednia wentylacja i zabezpieczenie powierzchni/krawędzi to obowiązkowe elementy trwałości podłogi na strychu, niezależnie od wybranego materiału.

Podłoga na strych użytkowy czy nieużytkowy: Który materiał wybrać?

Decyzja o wyborze materiału na podłogę strychu powinna być podyktowana przede wszystkim jego planowanym zastosowaniem. Podłoga na strychu to istotny aspekt, który powinien być dostosowany do planowanego zastosowania tego pomieszczenia.

Dobór materiału podłogowego jest kluczowy, a decyzja powinna zależeć przede wszystkim od przewidywanego użytkowania strychu. Inne wymagania stawia się podłodze w pomieszczeniu mieszkalnym, a inne w miejscu służącym tylko do przechowywania rzeczy, co definiuje, czy mamy do czynienia ze strych użytkowy kontra nieużytkowy.

Strych użytkowy, czyli poddasze mieszkalne lub użytkowe (np. biuro, pracownia, pokój zabaw), wymaga pełnowartościowej podłogi, która spełnia szereg wymagań. Należą do nich: odpowiednia nośność dla obciążeń użytkowych (często wyższa niż dla nieużytkowego), komfort akustyczny (redukcja hałasu między piętrami), izolacja termiczna, równa powierzchnia pod materiały wykończeniowe, a także estetyka.

W przypadku strychu użytkowego, zarówno OSB, jak i deski lite mogą stanowić element podłogi, ale rzadko są one warstwą wykończeniową, chyba że deski zostaną odpowiednio wykończone. Zazwyczaj zarówno OSB, jak i deski lite (ułożone na legarach lub jako warstwa podkładu na wylewce) pełnią rolę stabilnego podłoża pod inne materiały, takie jak panele laminowane, deski warstwowe, wykładzina dywanowa, a nawet płytki ceramiczne.

Na stropie żelbetowym w strychu użytkowym często buduje się opisaną wcześniej pływająca podłoga na stropie żelbetowym z warstwami izolacji akustycznej i termicznej oraz wylewką jako podkładem. Na takiej wylewce kładzie się finalny materiał podłogowy. Płyta OSB (np. 18-22 mm) może być ułożona bezpośrednio na izolacji termicznej w "pływającym" systemie suchym, zastępując wylewkę w niektórych rozwiązaniach, co przyspiesza prace (brak czasu schnięcia wylewki).

Deski lite drewniane mogą stanowić finalną warstwę podłogi użytkowej, jeśli są ułożone starannie (np. na legarach pływających lub przyklejone do wylewki) i profesjonalnie wykończone (szlifowanie, lakierowanie/olejowanie). Taka podłoga jest ciepła w dotyku i estetyczna, ale może być droższa i wymagać okresowej renowacji.

Strych nieużytkowy to przestrzeń o mniej wyśrubowanych wymaganiach. Jego główną funkcją jest najczęściej przechowywanie rzeczy, zapewnienie dostępu do instalacji dachowych lub po prostu pozostawienie pustej przestrzeni izolującej termicznie najwyższe piętro. Jeśli strych ma pełnić funkcję magazynu, to priorytetem jest wybór materiału o wysokiej wytrzymałości na uszkodzenia mechaniczne i obciążenia, a także funkcjonalność.

Dla typowego strychu nieużytkowego z drewnianym stropem i legarami, gdzie planowane jest lekkie lub średnie składowanie, najczęściej i najrozsądniej stosuje się płyty OSB/3 o grubości 22 mm na legarach co 60 cm. Zapewniają one wystarczającą nośność, tworzą równą, szczelną (jeśli z pióro-wpustem) powierzchnię, która jest łatwa do utrzymania w czystości, i są szybkie oraz stosunkowo tanie w montażu. Stanowią pewnością podłoga na strychu nieużytkowym wybór praktyczny.

Jeśli strych nieużytkowy ma być intensywnie wykorzystywany jako magazyn na ciężkie rzeczy, np. materiały budowlane, stare meble o dużej wadze, itp., wymagana będzie większa nośność. W takim przypadku, grubsza płyta OSB (25 mm) na mniejszym rozstawie legarów (np. 50-60 cm) lub solidne deski o grubości 30 mm na mniejszym rozstawie legarów będą lepszym wyborem. Kluczem jest tu dostosowanie systemu podłogowego do faktycznego ciężaru, który będzie składowany.

Deski drewniane (np. sosnowe 25mm, obrzynane, niższej klasy) mogą być również stosowane na strychach nieużytkowych. Ich zaletą jest możliwość lepszej wentylacji przestrzeni pod podłogą (przez szczeliny między deskami), co bywa korzystne w starszych domach ze specyficzną wentylacją grawitacyjną, jednak wiąże się to z wpadaniem kurzu i pyłu z izolacji poniżej.

Deski na strych nieużytkowy, nawet te bez pióra-wpustu (układane "na styk" lub z małymi szczelinami), są rozwiązaniem tradycyjnym. Mogą być dobrym wyborem, jeśli estetyka naturalnego drewna ma znaczenie, nawet w przestrzeni rzadko używanej, lub gdy strop drewniany ma nieregularne legary, które łatwiej dopasować deskami niż dużymi płytami OSB.

Praktyczne doświadczenie podpowiada, że dla większości standardowych zastosowań nieużytkowego strychu jako magazynu na "rzeczy, których nigdzie indziej nie mieścimy", płyta OSB/3 22mm jest złotym środkiem między kosztem, łatwością montażu i funkcjonalnością. Jest to materiał, który dobrze sprawdza się w tej roli, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej wentylacji przestrzeni strychowej.

Natomiast, gdy priorytetem jest przekształcenie strychu w pełnowartościowe pomieszczenie mieszkalne lub wymagana jest najlepsza izolacyjność akustyczna na stropie betonowym, budowa pełnego systemu pływającej podłogi z wylewką, gdzie OSB może być tylko warstwą podkładową, będzie nieunikniona.

Jeśli jednak cenimy naturalne materiały i klasyczny wygląd, a budżet i czas na to pozwalają, podłoga z solidnych desek drewnianych na dobrze przygotowanych legarach może być piękną i trwałą opcją nawet w przestrzeni, która nie będzie pełniła funkcji mieszkalnych, ale np. stanie się galerią lub miejscem do relaksu. W takiej sytuacji warto jednak zainwestować w deski wyższej klasy, dobrze wysuszone i z pióro-wpustem, aby zminimalizować problemy ze szczelinami i "pracą drewna".