OSB vs Sklejka: Kompleksowe Porównanie na 2025 Rok

Ach, dylemat odwieczny jak... cóż, jak budowanie czegokolwiek! Przed każdym majsterkowiczem czy profesjonalistą w końcu stanie pytanie: co wybrać? Deska, którą pamiętamy z dziecięcych szałasów, czy coś nowocześniejszego, ale czy na pewno lepszego? Zagadnienie OSB czy sklejka to prawdziwa łamigłówka, a odpowiedź w skrócie brzmi: to zależy, bo każdy z tych materiałów ma swoje asy w rękawie do konkretnych zadań.

• Właściwości, Trwałość i Odporność na Wilgoć: Porównanie
• Analiza Kosztów: Czy OSB Jest Zawsze Tańsze Niż Sklejka?
• Typowe Zastosowania: Gdzie OSB i Sklejka Sprawdzają Się Najlepiej?

Analizując te dane, staje się jasne, że sklejka często przewyższa OSB w kwestii czystej wytrzymałości mechanicznej i stabilności wymiarowej w niektórych płaszczyznach. Jest to szczególnie ważne w zastosowaniach, gdzie panel musi przenosić duże obciążenia lub zachować idealnie płaską powierzchnię. OSB nadrabia za to w innych aspektach, o czym szerzej opowiemy w kolejnych rozdziałach. Czy to oznacza, że jeden materiał jest lepszy od drugiego? Absolutnie nie, po prostu każdy ma swoje środowisko, w którym czuje się jak ryba w wodzie, a jego unikalne cechy dają mu przewagę. Trzeba tylko umieć tę przewagę wykorzystać.

Właściwości, Trwałość i Odporność na Wilgoć: Porównanie

Wybór między płytą OSB a sklejką często sprowadza się do zrozumienia fundamentalnych różnic w ich budowie i wynikających z tego właściwości. To jak porównywanie siostrzeńców, którzy mają wspólnych przodków (drewno!), ale poszli różnymi drogami życiowymi. OSB (Oriented Strand Board) to wielowarstwowa płyta drewnopochodna wykonana z wiórów drzewnych, najczęściej sosnowych lub świerkowych, które są sprasowywane pod wysokim ciśnieniem i temperaturą, z użyciem syntetycznych klejów i wosków. Charakterystyczną cechą OSB jest ukierunkowanie wiórów: w zewnętrznych warstwach są one ułożone wzdłuż dłuższego boku płyty, a w warstwie środkowej poprzecznie, co ma poprawić jej właściwości wytrzymałościowe i sztywność.

Sklejka, z drugiej strony, to produkt zbudowany z cienkich warstw drewna, zwanych fornirami, które są sklejane ze sobą w taki sposób, aby słoje drewna w kolejnych warstwach były prostopadłe do siebie. Taka struktura minimalizuje tendencje drewna do paczenia się i rozwarstwiania pod wpływem wilgoci czy zmian temperatury, nadając sklejce wysoką stabilność wymiarową. Liczba warstw forniru jest zazwyczaj nieparzysta, aby zapewnić symetrię konstrukcji i równowagę naprężeń. Kleje używane do produkcji sklejki mogą się różnić w zależności od przeznaczenia, od suchotrwałych (np. mocznikowo-formaldehydowe, klasa sklejenia 1), po wodoodporne (fenolowo-formaldehydowe, klasa 3). Czystość powierzchni zewnętrznych fornirów, oznaczana klasami jakości (np. I, II, III, IV), wpływa na możliwości jej wykończenia i zastosowania w miejscach widocznych.

Zobacz także: Płyta OSB czy Sklejka: Porównanie i co wybrać

Odporność na wilgoć to arcyważny aspekt, często decydujący o wyborze materiału, zwłaszcza w zastosowaniach zewnętrznych lub w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności, takich jak łazienki czy piwnice. Płyty OSB występują w różnych klasach (OSB/1, OSB/2, OSB/3, OSB/4), które określają ich zastosowanie w zależności od warunków wilgotnościowych. OSB/3 jest przeznaczona do stosowania w umiarkowanych warunkach wilgotnościowych na zewnątrz i w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności, natomiast OSB/4 to płyta konstrukcyjna do zastosowań w wysokich warunkach wilgotnościowych z dużymi obciążeniami. Należy jednak pamiętać, że nawet płyty OSB/3 i OSB/4 nie są w 100% wodoodporne. Ekspozycja na stałą wilgoć lub wodę prowadzi do pęcznienia, utraty parametrów wytrzymałościowych, a w skrajnych przypadkach do rozwarstwienia.

W przypadku sklejki, kluczowe znaczenie ma klasa sklejenia. Sklejka klasy 3, wykonana z klejów fenolowo-formaldehydowych (PF), jest znacznie bardziej odporna na wilgoć niż ta klasy 1. Fornir liściasty (np. brzoza, olcha) użyty do produkcji sklejki ma inną strukturę porów niż iglasty (sosna, świerk), co wpływa na absorpcję wilgoci. Sklejka szalunkowa, często pokryta filmem fenolowym (filmowana), oferuje wysoką odporność na wilgoć i chemikalia zawarte w betonie, dzięki czemu idealnie nadaje się do zastosowań w formach budowlanych. Testy pęcznienia po 24h zanurzenia w wodzie (jak w tabeli) pokazują różnice, ale kluczowa jest długotrwała ekspozycja i obciążenie mechaniczne. Czasami klienci dzwonią i pytają: "Pani Ewo, czy to wytrzyma deszcz?". No właśnie, zależy jak długo i pod jakim kątem! Krótka ekspozycja to co innego niż permanentne zalanie. Trwałość obu materiałów zależy też od ochrony powierzchniowej – malowanie, lakierowanie czy impregnacja potrafi zdziałać cuda.

Wytrzymałość mechaniczna to kolejna oś sporu. Sklejka, ze względu na swoją warstwową strukturę i krzyżowe ułożenie fornirów, zazwyczaj wykazuje wyższą wytrzymałość na zginanie i rozciąganie w obu kierunkach (wzdłuż i w poprzek płyty) niż OSB o tej samej grubości, zwłaszcza w przypadku sklejki brzozowej, która jest znana z wyjątkowej gęstości i wytrzymałości. Parametry wytrzymałościowe OSB są anizotropowe, czyli zależą od kierunku ułożenia wiórów – wyższa wytrzymałość jest wzdłuż dłuższej osi. Oznacza to, że w przypadku zastosowań konstrukcyjnych, gdzie obciążenia rozkładają się w różnych kierunkach, sklejka może zapewnić bardziej równomierne wsparcie. Jednak dla typowych zastosowań budowlanych, takich jak poszycia dachów czy ścian, gdzie obciążenie jest kierunkowe (np. wiatr, ciężar śniegu), OSB, odpowiednio ułożone, radzi sobie doskonale.

Zobacz także: Sklejka czy OSB – który materiał wybrać?

Co z trwałością? Oba materiały są trwałe, pod warunkiem prawidłowego zastosowania i ochrony. Gryzonie i owady mogą stanowić problem dla obu, chyba że zastosowano odpowiednie środki impregnujące. Długowieczność materiałów drewnopochodnych w środowisku zewnętrznym, bez odpowiedniego zabezpieczenia krawędzi i powierzchni, jest ograniczona. Powiedzmy sobie szczerze, zaniedbanie to największy wróg zarówno OSB, jak i sklejki. Wilgoć, promieniowanie UV, wahania temperatury – to czynniki, które wymagają przemyślanej ochrony. Nikt nie chce budować szopki, która po dwóch sezonach wygląda jakby przeszła gradobicie biblijnych rozmiarów, prawda? Studium przypadku z życia: klient użył OSB/3 do budowy domku narzędziowego, zapomniał pomalować krawędzie paneli na dachu i po kilku latach borykał się z pęcznieniem i grzybem. Mała rzecz, a cieszy... wcale.

W kwestii ogólnej trwałości konstrukcyjnej, tam gdzie panele pracują jako elementy nośne w ścianach czy stropach, ich parametry wytrzymałościowe i sztywność są kluczowe. Choć sklejka, zwłaszcza klasy konstrukcyjne, często prezentuje lepsze indywidualne wyniki laboratoryjne w standardowych testach, to w rzeczywistych warunkach system konstrukcyjny oparty na odpowiednio dobranych i połączonych płytach OSB/3 lub OSB/4 również może spełniać wymagania. To trochę jak w sporcie – pojedynczy zawodnik może mieć świetne statystyki, ale liczy się praca całej drużyny. Przy projektowaniu konstrukcji nośnych z płyt drewnopochodnych, kluczowe jest przestrzeganie zaleceń producentów dotyczących grubości, rozstawu podpór i metod połączeń, a nie tylko ślepe patrzenie na pęczniejącą cyfrę pęcznienia.

Podsumowując ten wątek: sklejka często ma przewagę w zakresie jednorodnej wytrzymałości w różnych kierunkach i stabilności wymiarowej w trudnych warunkach wilgotnościowych, pod warunkiem wyboru odpowiedniej klasy sklejenia. Jest niezastąpiona tam, gdzie wymagana jest idealnie gładka, jednolita powierzchnia lub bardzo wysokie parametry wytrzymałościowe na małej grubości. OSB jest doskonałym materiałem do wielu zastosowań budowlanych, oferując dobrą wytrzymałość, zwłaszcza w kierunku głównej osi, oraz wystarczającą odporność na wilgoć dla większości typowych warunków. Kluczem jest świadomy wybór, dopasowany do specyfiki projektu i warunków panujących w miejscu montażu. Pamiętajmy, że żaden materiał nie jest niezniszczalny, ale świadome zarządzanie jego wadami to połowa sukcesu, a drugie pół to solidna ochrona.

Zobacz także: Sklejka czy OSB na podłogę? Porównanie i Wybór 2025

Analiza Kosztów: Czy OSB Jest Zawsze Tańsze Niż Sklejka?

Gdy budżet projektu staje się pierwszoplanową gwiazdą przedstawienia, często pojawia się gorąca dyskusja na temat cen materiałów. Obiegowa opinia głosi, że OSB to zawsze opcja budżetowa w porównaniu do sklejki. Czy jednak ten stereotyp w pełni odpowiada rzeczywistości? Analiza kosztów zakupu płyt OSB i sklejki nie jest tak prosta jak porównanie dwóch liczb na metce. Ceny materiałów budowlanych, w tym płyt drewnopochodnych, są zmienne, zależą od wielu czynników, takich jak: rodzaj i jakość surowca (drewno iglaste, liściaste), grubość i format płyty, klasa jakości i wytrzymałości, stopień wodoodporności (typ kleju), producent, dystrybutor, a nawet obecna sytuacja rynkowa i koszty transportu. Patrząc na ceny detaliczne "z półki" popularnych grubości w typowym markecie budowlanym, często rzeczywiście widzimy różnicę.

Przykładowo, typowa płyta OSB/3 o grubości 12 mm i wymiarach 2500x1250 mm (powierzchnia 3.125 m²) może kosztować około 60-80 zł, co daje cenę w przedziale 19-26 zł/m². Sklejka iglasta tej samej grubości i wymiarów, ale klasy jakości powierzchni np. II/III, może kosztować już 80-120 zł, czyli 26-38 zł/m². Jeśli sięgniemy po sklejkę brzozową tej samej grubości i podobnej klasy, cena może wzrosnąć nawet do 120-160 zł (38-51 zł/m²). Na pierwszy rzut oka wydaje się więc, że OSB jest tańsze o znaczną marżę, nawet o 30-50% w przeliczeniu na metr kwadratowy dla popularnych grubości.

Jednakże, ta prostolinijna kalkulacja może wprowadzać w błąd, jeśli nie weźmiemy pod uwagę wszystkich zmiennych. Po pierwsze, porównujemy standardowe płyty o różnym przeznaczeniu. Sklejka szalunkowa filmowana, o grubości 21 mm, używana do formowania betonu, która jest wysoce odporna na wilgoć i chemikalia, może kosztować ponad 150-200 zł/m², a nawet więcej. Porównywanie jej ceny z typową płytą OSB/3 22 mm na podłogi mijałoby się z celem, gdyż spełniają inne funkcje. Z drugiej strony, istnieją tańsze rodzaje sklejki (np. ze słabszych gatunków drewna iglastego, w niższych klasach jakości powierzchni), które cenowo mogą zbliżyć się do płyt OSB, zwłaszcza tych o wyższych parametrach (np. OSB/4). Klucz tkwi w specyficznych wymaganiach projektu.

Co więcej, często zapominamy o kosztach robocizny i materiałów pomocniczych. Mimo że OSB i sklejka są stosunkowo łatwe w obróbce (o czym więcej w kolejnym rozdziale), specyfika montażu może wpłynąć na łączny koszt. Jeśli projekt wymaga wielu precyzyjnych wycięć lub frezowania (np. przy produkcji mebli, widocznych elementów konstrukcji), czystsza krawędź sklejki po cięciu może potencjalnie obniżyć koszty wykończenia (szlifowania, malowania). OSB, ze względu na swoją strukturę z wiórów, wymaga więcej pracy przy obróbce krawędzi, jeśli mają być one estetycznie wykończone. Różnica w ilości odpadów materiałowych, choć trudna do oszacowania z góry, również może wpłynąć na łączny bilans. Mniejsza gęstość sklejki może oznaczać niższy ciężar płyty, co ułatwia transport i montaż, potencjalnie skracając czas pracy i tym samym obniżając koszt robocizny.

Warto również uwzględnić, że niektóre zastosowania wymagają konkretnych parametrów wytrzymałościowych lub odporności na wilgoć, które może spełnić tylko jeden z tych materiałów. Na przykład, jeśli budujemy łódź, standardowa płyta OSB nie wchodzi w grę – niezbędna będzie wodoodporna sklejka klasy morskiej (Marine Plywood), której cena jest znacząco wyższa niż jakiegokolwiek typu OSB. Z drugiej strony, do poszycia dachu pod papę bitumiczną w zupełności wystarczy płyta OSB/3 22 mm o gorszej jakości powierzchni niż sklejka, a jej cena będzie nieporównywalnie niższa od sklejki konstrukcyjnej o podobnej wytrzymałości, a co dopiero morskej. Czasem wyższa cena sklejki jest w pełni uzasadniona jej unikalnymi właściwościami, które po prostu nie mają odpowiednika w portfolio płyt OSB. "Panie Tomaszu, te drzwi do piwnicy musimy zrobić ze sklejki. OSB tam zgnije!" - usłyszał kiedyś nasz fachowiec od doświadczonego klienta, i miał stuprocentową rację.

Spójrzmy na wykres, który obrazuje przykładowe, orientacyjne koszty zakupu płyt OSB/3 i sklejki iglastej za metr kwadratowy, dla kilku typowych grubości, w oparciu o dane z popularnych sklepów budowlanych (ceny mogą się różnić w zależności od regionu i okresu zakupu):

Wykres wyraźnie pokazuje, że dla typowych grubości cena metra kwadratowego OSB jest zazwyczaj niższa. Jednak, jak już wspomniano, to dopiero początek kalkulacji. Całościowy koszt inwestycji powinien uwzględniać nie tylko cenę zakupu materiału, ale także koszty obróbki, montażu, wykończenia, a przede wszystkim trwałość i wymagania konserwacyjne. Czy zaoszczędzimy na etapie zakupu, by później borykać się z kosztownymi naprawami lub potrzebą wymiany elementu? Czasem inwestycja w droższą sklejkę o lepszych parametrach jest po prostu ekonomicznie uzasadniona w długiej perspektywie. Wybór zależy więc od specyfiki projektu, budżetu dostępnego na start, ale i świadomości przyszłych kosztów eksploatacji i utrzymania.

Można więc powiedzieć, że OSB jest materiałem często bardziej przystępnym cenowo na metr kwadratowy dla wielu standardowych zastosowań. Sklejka, choć zazwyczaj droższa, oferuje w zamian wyższą jakość powierzchni, lepsze parametry wytrzymałościowe i stabilność wymiarową, szczególnie w specjalistycznych odmianach (wodoodporna, szalunkowa, liściasta). W końcu, czy warto "łatać" tani materiał, jeśli droższy po prostu posłuży bezproblemowo dekady dłużej? To pytanie, na które musi sobie odpowiedzieć każdy inwestor, analizując swoje priorytety i możliwości. W praktyce, częstym rozwiązaniem jest inteligentne połączenie obu materiałów, wykorzystując zalety każdego z nich w konkretnych miejscach konstrukcji, co pozwala optymalizować zarówno koszty, jak i parametry użytkowe.

Typowe Zastosowania: Gdzie OSB i Sklejka Sprawdzają Się Najlepiej?

Zrozumienie unikalnych cech OSB i sklejki prowadzi nas prosto do pytania o ich optymalne zastosowania. Każdy z tych materiałów, jak superbohaterowie z unikalnymi mocami, ma swoje "pole bitwy", na którym sprawdza się najlepiej. Płyta OSB zdobyła szturmem rynek budownictwa szkieletowego i stała się standardem w wielu kluczowych zastosowaniach konstrukcyjnych, głównie dzięki korzystnemu stosunkowi ceny do parametrów wytrzymałościowych i stosunkowej łatwości montażu na dużych powierzchniach. Kiedy myślimy o OSB, na myśl przychodzą przede wszystkim poszycia. Blisko 80% nowych domów szkieletowych wykorzystuje płyty OSB do poszycia ścian zewnętrznych i wewnętrznych, zapewniając sztywność konstrukcji i tworząc podkład pod dalsze warstwy izolacji i elewacji czy płyt gipsowo-kartonowych wewnątrz. Dlaczego akurat OSB? Bo jest ekonomiczne, szybko się montuje i dobrze współpracuje z gwoździami i wkrętami.

Drugim sztandarowym zastosowaniem OSB jest poszycie dachów skośnych. Płyty OSB/3 o grubościach najczęściej 18 mm lub 22 mm stanowią solidną, jednolitą połać pod pokrycia dachowe, takie jak gont bitumiczny, blachodachówka czy papa termozgrzewalna. Eliminuje to potrzebę stosowania deskowania i jest znacznie szybsze w montażu na dużych powierzchniach. Grubość 22 mm jest często wymagana przy większym rozstawie krokwi, zapewniając odpowiednią nośność na ciężar śniegu i wiatr. Po trzecie, płyty OSB są szeroko stosowane jako warstwa podkładowa podłóg pływających, wykładzin, czy nawet cienkowarstwowych posadzek. Na legarach układa się płyty OSB/3 lub OSB/4 o grubości 22-25 mm, często z frezem P+W (pióro-wpust), co ułatwia montaż i zapewnia sztywne, jednolite podłoże.

Sklejka natomiast bryluje w miejscach, gdzie wymagana jest wysoka jakość powierzchni, jednolitość struktury, lepsze parametry wytrzymałościowe w cienkich przekrojach lub wyjątkowa odporność na wilgoć i ścieranie. Sklejka liściasta (brzozowa, olchowa) o wysokich klasach jakości powierzchni (I, II) jest powszechnie stosowana w produkcji mebli – frontów, korpusów, półek. Gładka, estetyczna powierzchnia forniru nadaje się idealnie do lakierowania, malowania czy bejcowania. Grubość płyt meblowych ze sklejki zazwyczaj waha się od 6 mm do 20 mm, a czasami nawet więcej, w zależności od elementu. Jej stabilność wymiarowa i wytrzymałość sprawiają, że meble wykonane ze sklejki są solidne i trwałe. Pamiętajmy o meblach giętych – to często właśnie sklejka, dzięki możliwości formowania cieńszych warstw.

W przemyśle transportowym sklejka odgrywa kluczową rolę. Podłogi w naczepach ciężarówek i kontenerach to często wielowarstwowa sklejka z filmem fenolowym, wysoce odporna na ścieranie i obciążenia. Wagony kolejowe, zabudowy samochodów dostawczych – wszędzie tam, gdzie liczy się trwałość, niska waga (w porównaniu np. do stali) i odporność na zmienne warunki, sklejka specjalistyczna jest niezastąpiona. W budownictwie, poza wspomnianym użyciem jako podłoże podłogowe, sklejka szalunkowa (często filmowana, np. o grubości 21 mm) jest absolutnym standardem przy wykonywaniu form do wylewania betonu – od fundamentów po stropy i ściany żelbetowe. Jej gładka powierzchnia po użyciu pozostawia beton bez potrzeby dalszego wykończenia, a możliwość wielokrotnego użycia obniża koszty budowy.

Zastosowania specjalistyczne to obszar, gdzie sklejka wyraźnie wyprzedza OSB. Sklejka wodoodporna, a zwłaszcza sklejka okrętowa (Marine Plywood), wykonana z trwalszych gatunków drewna liściastego i klejów całkowicie wodoodpornych (wg normy BS 1088), jest używana do budowy łodzi i jachtów. Płyty te są drogie, ale ich odporność na wodę morską i strukturalną integralność w takich warunkach jest nieosiągalna dla standardowego OSB. Sklejka lotnicza (Aircraft Plywood) – cieńsza, lżejsza, o jeszcze wyższych parametrach wytrzymałościowych i idealnie gładkiej powierzchni, wykorzystywana jest w konstrukcji samolotów, szybowców, czy modeli latających. Te zastosowania pokazują, jak daleko w specjalizacji poszła sklejka, wychodząc daleko poza proste deski.

Warto wspomnieć też o zastosowaniach "niewidocznych" dla oka. OSB świetnie sprawdza się jako element konstrukcyjny w szkieletowych ramach mebli tapicerowanych, w legarach i podporach w stolarce budowlanej. Sklejka natomiast, w niższych klasach jakości, może być używana do produkcji opakowań transportowych, skrzyń, palet, elementów konstrukcyjnych w przemyśle zabawkarskim. W zasadzie wszędzie tam, gdzie potrzebny jest sztywny, płaski panel drewnopochodny, ale wysoka jakość powierzchni nie jest priorytetem, oba materiały mogą konkurować, choć ze względu na cenę, często wybór pada na OSB. To fascynujące, jak dwa materiały o tak podobnym rodowodzie potrafią znaleźć tak różnorodne miejsce w budownictwie i przemyśle, od fundamentów po najdelikatniejsze formy i kształty.

Historia "człowieka, który zbudował garaż ze wszystkiego, co miał pod ręką" doskonale obrazuje to zagadnienie. Na ściany poszło OSB, bo tanie i łatwo pokryć dużą powierzchnię. Dach zrobił z OSB, bo szybsze niż deski. Ale drzwi i fragment, który miał pełnić rolę blatu warsztatowego, wykonał ze sklejki – drzwi ze względu na potrzebną sztywność i stabilność (aby się nie wypaczyły), a blat, bo potrzebował gładkiej, twardej powierzchni odpornej na drobne uszkodzenia. To jest właśnie praktyczne podejście: wybrać materiał, który najlepiej odpowiada funkcji danego elementu. Żadne akademickie rozważania nie zastąpią zdrowego rozsądku i znajomości właściwości materiału w kontekście konkretnego zadania. Oba materiały mają swoje pole do popisu, a świadomy wybór to klucz do efektywnej i trwałej realizacji projektu. A czasem do zaoszczędzenia sporej sumy, która pozwoli np. na lepsze narzędzia lub... zasłużone wakacje po zakończeniu budowy.

Łatwość Obróbki i Montażu: Różnice w Praktyce

Praca z płytami drewnopochodnymi to codzienność na wielu budowach i w warsztatach stolarskich. Porównując łatwość obróbki i montażu płyt OSB i sklejki, szybko dostrzegamy praktyczne różnice, które mogą wpłynąć na tempo pracy, zużycie narzędzi, a nawet komfort samego wykonawcy. Zacznijmy od cięcia. Oba materiały można ciąć różnymi narzędziami – pilarkami tarczowymi (ręcznymi i stołowymi), wyrzynarkami, a nawet ręcznymi piłami. Jednak ich struktura wpływa na sposób, w jaki narzędzie przechodzi przez materiał. OSB, złożone z luźno sprasowanych wiórów, potrafi być kapryśne. Cięcie często generuje dużo drobnego pyłu i zadziorów na krawędzi, zwłaszcza przy mniej ostrych ostrzach. Krawędź ciętej płyty OSB jest chropowata, nierówna i wymaga często dalszej obróbki, jeśli ma być widoczna.

Sklejka, ze względu na warstwową, bardziej jednolitą strukturę fornirów, jest zazwyczaj "czystsza" w obróbce. Cięcie dobrą tarczą przeznaczoną do drewna litego daje stosunkowo gładką krawędź, z mniejszą ilością zadziorów (choć typ i jakość forniru oraz ostrza mają znaczenie). Wymaga to mniej pracy przy szlifowaniu, jeśli element jest częścią widoczną. Mniej kurzu powstającego przy cięciu sklejki jest także argumentem, choć i tak zaleca się pracę z odciągiem pyłu. Pamiętajmy, że spoiwa w obu materiałach (zwłaszcza kleje mocznikowo-formaldehydowe w niektórych typach) mogą zawierać formaldehyd, więc dobra wentylacja i ochrona dróg oddechowych to podstawa, niezależnie od tego, z czym pracujemy. Powiedzmy wprost: praca bez maseczki z płytami drewnopochodnymi to przepis na nieprzyjemne kaszlenie wieczorem.

Mocowanie płyt – gwoździe, wkręty, zszywki. Tu oba materiały są elastyczne. OSB doskonale przyjmuje gwoździe i wkręty, a jego struktura pozwala na stabilne osadzenie elementów złącznych. Parametry wytrzymałości na wyrywanie gwoździ czy wkrętów z powierzchni lub krawędzi OSB są specyfikowane przez producentów i zależą od grubości i gęstości płyty. Sklejka również dobrze współpracuje z elementami złącznymi. Wytrzymałość na wyrywanie ze sklejki, zwłaszcza gwoździ, jest często nieco wyższa niż z OSB, co wynika z litych warstw drewna. Ważne jest, aby przy wkręcaniu wkrętów w sklejkę nie przebić warstwy wierzchniej przy zbyt dużym nacisku lub momencie obrotowym, co może spowodować powstanie "bułek" lub odprysków forniru – problem mniej prawdopodobny w OSB ze względu na wiórową strukturę.

Frezowanie i krawędziowanie to obszary, gdzie sklejka ma naturalną przewagę. Dzięki jednolitej, warstwowej strukturze, sklejka pozwala na uzyskanie bardzo gładkich i precyzyjnych frezów, na przykład przy tworzeniu ozdobnych krawędzi czy wręgów. Warstwy forniru tworzą interesujący wzór na krawędzi frezowanej sklejki, co często jest celowo eksponowane w projektach meblowych. Frezowanie w OSB jest możliwe, ale ze względu na nierównomierną strukturę wiórów, krawędź po frezowaniu jest chropowata i wymaga intensywnego szlifowania, jeśli ma być estetyczna. Przykład z życia: stolarz wykonywał schody ze sklejki, a podesty wykończył na krawędzi eleganckim profilem frezowanym – efekt był rewelacyjny, gładki jak szkło. Wyobraźmy sobie ten sam frez w OSB – wyglądałby jak pogryziony przez szczury, dosłownie.

Malowanie i wykończenie to kolejny punkt. Gładka powierzchnia forniru sklejki, szczególnie w wyższych klasach jakości, stanowi doskonałą bazę pod farby, lakiery, bejce czy woski. Malowanie sklejki jest proste – wystarczy przeszlifować, zagruntować i nałożyć farbę. Powierzchnia OSB, złożona z dużych, teksturowanych wiórów, jest trudniejsza do idealnego pomalowania. Wymaga zazwyczaj gruntowania blokującego przebijanie wosków i żywic, a nawet mimo to, tekstura wiórów pozostaje widoczna. Jeśli zależy nam na idealnie gładkim wykończeniu, malowanie OSB wymaga nałożenia kilku warstw gęstej farby, a czasem nawet specjalistycznych tynków czy szpachli wygładzających, co jest czasochłonne i kosztowne. To właśnie dlatego sklejka jest częściej wybierana do mebli i elementów widocznych, które mają być malowane na gładko lub transparentnie.

Waga płyt ma znaczenie przy transporcie i montażu. Chociaż gęstość sklejki iglastej może być niższa niż OSB (patrz tabela z początku), sklejka brzozowa jest gęstsza i cięższa niż standardowe OSB. Jednak przy dużych formatach płyt (np. 2.5m x 1.25m) każda różnica w wadze jest odczuwalna przez pojedynczego pracownika. Podniesienie i przeniesienie płyty OSB 22 mm może wymagać dwóch osób, podobnie jak grubszej sklejki. Dostępność płyt OSB w wersjach z frezem P+W (pióro-wpust) jest dużą zaletą przy montażu podłóg – połączenia są szybkie, precyzyjne i stabilne, eliminując potrzebę dokładnego układania krawędź przy krawędzi. Sklejka rzadziej występuje w tej wersji, choć jest dostępna na rynku.

Tempo montażu na dużych powierzchniach, np. poszycia dachów, jest często szybsze przy użyciu OSB, głównie ze względu na dużą dostępność płyt w standardowych formatach budowlanych i wspomniany frez P+W. Układanie rzędu płyt na krokwiach i ich szybkie mocowanie gwoździarką pneumatyczną to wydajna praca. Sklejka, choć również szybka w montażu, bywa bardziej wymagająca, jeśli musimy np. ręcznie tworzyć precyzyjne łączenia lub dbać o idealnie równe krawędzie przy zastosowaniach estetycznych. Podsumowując, OSB oferuje szybkość i łatwość montażu dla podstawowych funkcji konstrukcyjnych, podczas gdy sklejka wyróżnia się precyzją obróbki krawędzi, możliwością uzyskania gładkich powierzchni do wykończenia i stabilnością w specjalistycznych zastosowaniach wymagających frezowania czy idealnie równego cięcia. To znów kwestia wyboru narzędzia do pracy – nie macha się młotkiem tam, gdzie potrzebny jest skalpel.